Ülkemizde hemen herkesin karşılaştığı mirasçı olma durumu, miras bırakanın hak ve alacaklarına halef olmanın yanı sıra, miras bırakanın mallarına mirasçı olma ve borçlarından sorumlu olmayı ifade eder.
Ölenin Mirası, miras bırakanın ölümü ile yasal mirasçılara intikal eder. Mirasın intikali hususunda yasal mirasçıların, ölenin mirasçısı olmak için herhangi bir işlem yapması gerekmez. Ölenin mirası doğrudan mirasçıya geçer. Ancak ölenin mirasçıları, miras bırakanın borca batık olması gibi durumlarda mirası reddedebilir. Buna reddi miras diğer adıyla mirasın reddi adı verilir.
Reddi miras diğer bir ifadeyle mirasın reddi; miras bırakan kişinin ölmesi ile, murisin her türlü borç ve alacaklarını mirasçıları tarafından reddetmesine verilen isimdir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus reddi miras yapan mirasçıların, ölenin yalnızca borçlarını değil aynı zamanda alacaklarını (taşınır, taşınmaz) mallarını da mirastan reddetmiş olacağıdır. Türk hukuk sisteminde mirasçılar miras bırakanın ölümüyle reddi miras yapmazlarsa kendiliğinden mirasçılık sıfatını kazanırlar. Ölenin mirasçıları, artık miras bırakanın yalnız borçlarından değil kendi şahsi mal varlıklarıyla da miras bırakanın borç ve alacaklarından sorumlu hale gelirler.
Miras bırakanın alacağı olmadığı yani borca batık olduğu durumlarda ise mirasçılarının bu durumdan sorumlu olmaması için mirasın reddi müessesi getirilmiştir. Miras bırakan öldükten sonra mirasçıları tarafından mirasın reddi yapılabilir. Çünkü miras bırakanın ölümünden sonra miras intikali yapılabileceğinden ve miras hakkı mirasçılara geçebileceğinden dolayı mirasın reddi ancak miras bırakanın ölümünden sonra yapılabilir. Miras bırakanın ölümünden önce yalnız mirastan feragat sözleşmesi yapılması mümkündür.
Miras Nasıl Reddedilir?
Türk Medeni Kanunu’nun 609. Maddesinde düzenlenen mirasın reddi şu şekilde yapılabilir; Mirasın reddi, mirasçılar tarafından Sulh Hukuk Mahkemesi’ne sözlü veya yazılı olarak yapılır. Bu mahkeme miras bırakanın yerleşim yerinin bağlı olduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi’dir. Yapılan bu ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması yani hiçbir şarta bağlı olmaması gerekir. Sulh Hukuk Mahkemesi Hâkimi, sözlü veya yazılı olarak yapılan ret beyanını bir tutanakla tespit eder. Mirasçılar tarafından süresi içinde yapılmış olan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir.
Bütün bu hakların mirasçılar tarafından kullanımı ancak miras bırakanın ölümü ile ve mirasın, mirasçılara intikal etmiş olması sonucunda yapılabilir. Mirası reddetmek isteyen mirasçılar tarafından yapılan ret beyanının yazılı veya sözlü bir şekilde mahkemeye bildirilmesi reddi miras için yeterlidir.
Mirasın Reddi Süresi Nedir?
Miras bırakanın mirasçıları; yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar olmak üzere ikiye ayrılır. Muris ölmeden önce vasiyetname ile yahut miras sözleşmesi ile kanuni (yasal) mirasçılarından başka kişileri de kendisine mirasçı olarak ataması sonucunda ölenin mirasçısı olan kişiye atanmış veya art mirasçı denir.
Miras bırakanın yasal mirasçıları ve atanmış mirasçıları mirası reddedebilir. Ancak mirası sahiplenen mirasçının yani tereke üzerinde tasarrufta bulunan mirasçının red hakkı yoktur.
Miras, üç ay içinde mirasçılar tarafından reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını “daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe” miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Reddi Miras Hakkı Düşer mi?
Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçılar, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Bu üç aylık reddi miras süresi içerisinde miras, mirasçılar tarafından kabul edilmezse reddi miras hakları düşer ve miras bırakanın alacak ve borçlarından mirasçı olarak sorumlu olurlar. Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer.
Mirasın reddi mirasçılık sıfatını geçmişe etkili olarak sona erdirir. Miras, mirası reddetmiş olan mirasçı miras bırakandan önce ölmüş gibi paylaştırılır. Mirası reddedenin altsoyu varsa miras payı onlara geçer, yoksa bu durumda onunla aynı zümrede mirasçı olanların miras payı artar.
Tüm Mirasçılar tarafından mirasın reddedilmesi durumunda ise Türk Medeni Kanunu 612. Maddesine uyarınca tereke, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Av. Osman Talha YILDIZ & Av. M.Süleyman YILMAZ