Makaleler

Taşınmaz sahipleri tarafından her yıl belediyeye ödenen emlak vergileri, özellikle de yeni taşınmaz satın alan malikler tarafından zaman zaman unutulabiliyor. Yeni satın alınan mülkler için de verilmesi gereken emlak beyannamesi ile taşınmaz maliki tarafından emlak vergisi ödenmesi gerekiyor.

Taşınmaz malikleri, sahibi olduğu arsa, bina v.b. taşınmazın türüne göre farklı miktarlar üzerinden emlak vergisi öderler. Tapuda tescil edilmiş herhangi bir taşınmazı olan malikler tarafından ödenmesi gereken emlak vergisi, taşınmazda kiracı sıfatı ile bulunan kimseler tarafından ödenmez. Emlak vergisi yalnızca o taşınmazın sahibi tarafından ödenir.

Türkiye sınırları içerisinde bulunan arsa, arazi ve yapılı taşınmazlar emlak vergisi ödemekle mükelleftir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 30. Maddesine göre “Emlak Vergisi birinci taksiti Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksidi Kasım ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.” Taşınmaz malikleri tarafından verilen emlak beyannameleri ise, her yılın son gününe (en geç 31 Aralık tarihine) kadar verilmelidir.

Emlak beyannamesi, yeni inşa edilen binalar için, inşaatın sona erdiği veya inşaatın sona ermesinden evvel kısmen kullanılmaya başlanmış ise her kısmın kullanılmasına başlandığı bütçe yılı içerisinde, emlakın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir.

Kimler emlak vergisinden muaftır?

İl özel idareleri, belediyelere ait binalar, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait binalar, Kamu menfaatlerine yararlı derneklere ait binalar, ordu evleri, dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan alanlar, konsolosluklar ve kanunla belirtilmiş olan yerlerden emlak vergisi alınmaz. Bu tür kurumlar emlak vergisinden muaftır.

Emlak vergisinden muafiyet şartlarını sağlayan kişilerden de emlak vergisi alınmaz. Bu kişiler ise;

1-) Maliki olunan konutun yüzölçümünün 200 m2’yi geçmemesi şartıyla Türkiye’de tek taşınmazı bulunanlar,

2-) Tek konutta intifa hakkına sahip olanlar,

3-) Birine bakmakla yükümlü olanlar ile 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç; geliri olmadığını belgeleyenler ve gelirlerinin SGK tarafından verilen ölüm ve maluliyet, yetim, dul, emekli aylığı alanlar,

4-) Gaziler, şehitlerin dul eşleri veya yetim çocukları ve Engelli kişilerdir.

Satış sonrası tapu harcı ve emlak vergisini kim öder?

Tapu harcı, satış yapılan bütün taşınmazlar için tapuda beyan edilen satış bedelinin %4’ü olarak hesaplanan harca denir. Tapu harcını, alıcı ve satıcı eşit olarak “satış bedelinin %2’si oranında” ödemek suretiyle tahsil edilir.

492 Sayılı Harçlar Kanun’unun 58. Maddesinde; Tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli tarifede belirtilen kişiler; tarifede belirtilmeyen işlemlerde taraflar aksini kararlaştırmamış ise, aşağıda yazılı kişiler ödemekle mükelleftir.

Mülkiyet ve mülkiyetten gayrı ayni hakları iktisap edenler, İpotek tesisinde ipoteği tesis edenler, Kadastro işlerinde adlarına tescil yapılanlar, Miras sebebiyle çıplak mülkiyetin mirasçı adına tescilinde, çıplak mülkiyet sahibi olanlar, Rücularda rücu eden taraf, Bunlar dışında kalan işlemlerde lehine işlem yapılmış olanlar ödemekle mükelleftir.

Dolayısıyla tapu harcını satıcı ile alıcı yani gayrimenkulü devreden ile devralan birlikte öderler. Bir taşınmaz tapusu sahibi olan kişinin emlak vergisini ödemesi gerekir. Yani Taşınmazı satacak olan kişilerin de tapu devrinden önce ve satış öncesinde emlak vergisini ödemesi gerekir. Alım – satım işlemlerinde taşınmazın önceden ödenmesi gereken bütün borçları gibi, emlak vergisi borcu da satıcıya ait olacaktır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Boşanma davalarında mal paylaşımı eşlerin, evliliğin devamı süresince edinmiş olduğu taşınır, taşınmaz her türlü mallarını evliliğin mahkeme kararı ile sonlanmasından sonra eşler arasında eşit bir şekilde paylaştırılması şeklinde ifade edebiliriz.

Türk Medeni Kanunu ile 01.01.2001 tarihi itibariyle eşler arasında yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyor. Edinilmiş mallara katılma rejiminde, boşanan eşler, evlilik birliği devam ederken edinilen malları eşit olarak alıp ayrılıyorlar.

 Boşanma davası ile birlikte açılan mal paylaşımı davalarında, eşler arasında evlilik birliği devam ettiği sürece edinilmiş olan mallar yarı yarıya paylaştırılır. Ancak eşler tarafından evlenmeden önce alınan mallar kimin üzerine kayıtlı ise onda kalır. Mal paylaşımı davalarında, kişisel mallar bu kapsamın dışındadır. Kişisel mal kim tarafından alınmış ise mal paylaşımından sonra da o kişide kalır.

Kişisel mallar

Türk Medeni Kanunu’nun 219. Maddesine göre kişisel mallar; Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri, manevî tazminat alacakları, Kişisel mallar yerine geçen değerler olarak ifade edebiliriz.

Eşler arasında yapılacak sözleşme ile kararlaştırılabilen kişisel mallar ise; Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler.

Edinilmiş Mallar

Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:

Çalışmasının karşılığı olan edinimler, Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, Kişisel mallarının gelirleri, Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Türk Medeni Kanunu’na göre, belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden kimse bunu ispatlamakla mükelleftir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde bir diğer mal türü de paylı mallardır. Kime ait olduğu belli olmayan mallar her iki eşin de paylı mülkiyetinde sayılır. Bu mallar da eşler arasındaki mal paylaşımında edinilmiş mal olarak kabul edilir. Ancak daha üstün bir yararı olduğunu ispatlayan eş diğerinin payını ödeyerek malın bölünmeden kendisine verilmesini de isteyebilir.

Mal Paylaşım Davası

Boşanan eşler arasındaki malların belirlenmesi mal paylaşımı davası ile yapılır. Mal paylaşım davası, boşanma davasıyla birlikte açılamaz. Ayrı dava olarak açılmalıdır. Eşler arasında açılan mal paylaşımı davasında eşlerin hangi mal rejimini seçtikleri öncelikle önem arz eder. Eşler arasında herhangi bir mal rejimi belirlenmemişse yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi seçilmiştir ve buna göre edinilmiş malların tasfiyesi yoluna gidilir.

Mal rejimi tasfiyesinde eşler birbirinden; katılma alacağı, bir malın değer artış payının alacağı ve o mal üzerindeki katkı payı alacağını talep edebilir.

Katılma alacağı, eşlerin edinilmiş mallarının tasfiyesi sonucunda ortaya çıkan artık değer üzerinde belli bir oranda sahip oldukları alacaktır. Bu oran, artık değerin yarısıdır.

Eklenecek değerler ise TMK’nın 229. Maddesinde belirtilmiştir. Aşağıda sayılanlar, edinilmiş mallara değer olarak eklenir:

1-) Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar.

2-) Bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler. 

Eşler arasındaki mal paylaşımı davasında talep edilen değer artış payı alacağı ise, eşlerden birinin diğer eşe ait olan bir malın edinilmesine, parasal bir katkı sağlamış ve bu katkı sonucunda bu malda herhangi bir değer artışı meydana gelmişse diğer eşin katkısı oranında bu mal üzerinde bu eşin alacaklı olduğunu ifade eder.

Yani kısaca değer artış payı, boşanma sonrası eşler tarafından mal ayrılığı davasında talep edilen “diğer eşe ait mala hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın yapılan katkı sonucu o malda meydana gelen değer artışı ile ortaya çıkan” alacaktır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Günümüzde belirli nedenler dolayı anlaşamayan eşler boşanma kararı alıyor. Boşanma kararının ardın ayrılan çiftler hukuksal açıdan birçok sorunlarla karşı karşıya kalabiliyor. Özellikle velayet sürecinde bazı sorular sıkça merak ediliyor. Eşler arasında boşanma kararı verildikten sonra gündeme gelen ve ortaya çıkan sorunlardan biri de müşterek çocuğun anne ya da babadan biri ile birlikte yurt dışına çıkarken diğer eşin muvafakatini alıp almaması gerektiğidir. Özellikle de eşler, boşandıktan sonra müşterek çocuk ile yurtdışına çıkmak istediğinde bu husus önem arz etmektedir.

Velayet altındaki çocuğun yurtdışına çıkış izni, “müşterek çocuğun anne ya da babadan biri ile yurtdışına gitmesi gerektiğinde, yurtdışına çıkmayan diğer eşten alınması gereken” izindir. Ülkemizde bu durum, velayeti annede olan çocuğun yurt dışına çıkması durumunda babanın onayı ve muvafakatinin olmasının gerekliliği şeklinde karşımıza çıkıyor. Bu durum karşısında babadan onay alınıp alınmayacağı sorusu akıllara geliyor.

Velayeti annede olan müşterek çocuk, seyahat amacıyla yurtdışına çıkması durumunda velayeti anne tarafından kullanılan müşterek çocuğun yurtdışına gidişi esnasında velayet hakkı sahibi olmayan diğer eşten izin alınmasına gerek yoktur. Ancak yurt dışına kaçırma ve çocuğun yurt dışına yerleşmesi amacıyla müşterek çocuğun yurt dışına çıkarılması ve bu durumun ispatı halinde diğer eş tarafından mahkemeye başvuru yapılarak müşterek çocuğun yurt dışına çıkışı engellenebilir.

Bir diğer durum da şu ki, boşanma davası kararı verildiği zaman genelde çocuk velayeti ve müşterek çocuk ile kişisel ilişki düzenlenir. Bu kişisel ilişki tayininde velayeti kendisine bırakılmayan eş ile müşterek çocuk arasında haftanın belirli günleri ve saatlerinde görüş zamanları düzenlenir. İşte tam da bu durum karşısında kendisi ile çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenen eş, velayeti kendisinde bulunan diğer eşin çocuğu yurtdışına çıkartması durumunda bu durum, bu seyahat amaçlı olsa da diğer eş ile çocuk arasındaki kişisel ilişki (görüş) hakkını ihlal etmemelidir.

Velayeti hakkı elinde bulunan eşin, çocuğu yurtdışına uzun süreli ya da yurt dışına yerleşmek amacıyla götürmesi halinde, velayet hakkının kötüye kullanılmış olur. Bu durumda velayet sahibi eşin, başka bir ülkeye yerleşmesi halinde ise, diğer eş velayet hakkının değiştirilmesi davası açabilir.

18 yaşından küçük çocuklar yurt dışına çıkarken noter huzurunda evli olan anne-babadan muvafakatname yani çocuğun yurtdışına çıkış izni belgesi alması gerekir. Anne -babanın boşanmış olması halinde ise velayet hakkını elinde bulunduran kişinin tek başına muvafakat vermesi yeterli olacak ve diğer eşin rızası aranmayacaktır.

Özetlemek gerekirse;

• Velayeti kazanan anne veya baba, çocuğu yurtdışına geçici ya da kalıcı olarak beraberinde götürebilmektedir.
• Velayeti bulunan anne ve babanın diğer eşin rızasına ihtiyacı yoktur.
• Mahkemeden de bir karar alınmasına gerek bulunmamaktadır.
• Müşterek çocuk için diğer eşin rızası bulunmaması nedenine dayalı olarak vize verilmemesi halinde, diğer eşin rızasının bulunmaması durumunda mahkemeden bu yönde karar verilmesi istenmelidir.

Av. Osman Talha YILDIZ

İşverenler ile işçiler arasında zaman zaman birtakım sorunlar çıkıyor. Bu sorunların dayanılmaz bir hal aldığı ve işverenden kaynaklandığı durumlarda işçiler iş sözleşmelerini haklı nedenle feshedebiliyor. Bu gibi durumlar sonucunda işçiler, iş kanununda bulunan “işçinin haklı sebeplerle iş sözleşmesini feshi” hükümleri gereğince iş akdine son veriyor. Bu yazımızda “Haklı sebeple iş sözleşmesini fesheden işçiler, işsizlik maaşı alabilir mi?” gibi soruların cevaplarını vermeye çalışacağız.

İşçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetme hakkı 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenmiştir. Hükme göre; süresi belirli olsun veya olmasın işçi, “sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve zorlayıcı sebeplerin varlığı” halinde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir. Bu sebeplerin varlığı halinde işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Peki bir işçi, iş akdini haklı nedenle feshetmesi sonucunda o işçi işsizlik maaşı alabilir mi?

İşçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi ile işçi, işsizlik maaşı ödeneği alabilme hakkına da sahip olur. İş Kanunu’nun 24. maddesine göre işçi tarafından haklı sebeplerle iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde, işçi kıdem tazminatı hak alacağına sahip olacağı gibi, işsizlik maaşı ödeneği hakkı da kazanacaktır.

Ancak diğer bir hal olan ve işverenin haklı nedenle feshi halini düzenleyen İş Kanunu’nun 25. Maddesinde ise işverenin, işçinin iş sözleşmesini haklı nedenlerle feshetmesi halinde, işçi iş kanununda gösterilen iş güvencelerinden faydalanamaz. İş Kanunu’nun 25. Maddesinde düzenlenen işverenin haklı nedenle feshi halinde iş sözleşmesi haklı sebeplerle feshedilen işçinin işsizlik maaşı alabilmesi mümkün değildir.

İşsizlik maaşı nasıl alınır?

Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan işçiler, hizmet ilişkisinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak ve hizmet akdinin feshinden önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak şartı ile işsizlik maaşı alabilirler. İşçinin işten ayrıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde en yakın İşkur’a giderek ya da elektronik ortamda başvurması gerekir. İşçinin işten ayrıldıktan 30 günlük sürenin geçmesinden sonra İşkur’a işsizlik maaşı başvurusu yapması halinde işçi, işsizlik maaşı almaya yine hak kazanacaktır. Ancak işçinin işten ayrıldığı tarihten itibaren 30 günlük işsizlik maaşı başvuru süresini geçirdiği her gün, işsizlik maaşı alacağı günlerden düşülür.

Son olarak fazla mesailerin ödenmemesi, ücretin elden ödenmesi, SGK primlerinin eksik ödenmesi ve bu gibi sebeplerle iş akdinin haklı fesih sebebiyle işçi tarafından feshedilmesi halinde işçi, istifa etse bile, işçinin iş sözleşmesini haklı fesih sebebi ile sona erdirmiş olmasından dolayı işçi, işsizlik maaşına hak kazanır. İstifa nedeniyle işten “kanunda sayılan haklı sebeplerle” ayrılmak işsizlik maaşının alınmasına da engel değildir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Sevdiklerimizin vefatının ardından yas süreciyle birlikte, yasal süreçler de devreye giriyor. Yasal süreçler mal paylaşımı gibi diğer maddi meseleleri de beraberinde getiriyor. Miras payının belirlenmesinde ortaya zaman zaman sorunlar çıkıyor. Miras payının belirlenmesinde ortaya çıkan sorunların başında ise “kimin miras bırakabileceği ve mirasçı olabileceği” sorusu geliyor. Yaşanan bu sorunlar nedeniyle mirasçılar miras hakkı için hangi yollara başvuracağını da merak ediyor. Biz de bu haftaki yazımızda akıl hastası olan kişi miras bırakabilir mi ve akıl hastası mirastan pay alabilir mi gibi sorulara cevap vermeye çalışacağız. 

Miras hakkı, ölenin mallarının ölüm ile yasal mirasçılarına geçeceği şeklinde ifade edilebilir. Normal şartlarda yasal mirasçıların, ölenin mirasçısı olmak için herhangi bir işlem yapması gerekmez. Ancak bu durum akıl hastası olan bir mirasçının miras bırakabileceği ya da mirastan pay alıp alamayacağı konusunda değişiklik arz edebilir.

Miras hakkı, miras bırakanın hak ve alacaklarına sahip olmanın yanı sıra, miras bırakanın mallarına mirasçı olma ve borçlarından sorumlu olmayı da ifade eder.

Miras bırakanın akıl hastalığı, akıl zayıflığı gibi sebeplerle vesayet altına alınması için ancak resmî sağlık kurulu raporu ile kısıtlanmasına karar verilebilir.

Akıl hastasının miras bırakabilmesi için kendi mirasçısı olan bir başka kişiyi seçmiş olması ya da mahkeme kararı ile vasi kararı alınarak atanması gerekir. Miras bırakan akıl hastasının atacağı imzanın anlam ve sonuçlarını kavrayabilme yeteneğinin var olup olmadığının da sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir.

Akıl hastası, hastalığının başlangıcında ehliyetini hemen kaybetmeyebilir. Kişi hala akli dengesini koruyor olabilir. Bu durumlarda akıl hastası olan şahıs, alacağı sağlık kurulu raporu ile miras bırakabilir. Raporda kişinin akıl hastalığından dolayı (demans, Alzheimer gibi) sağlık kurulu raporu almış olmasına rağmen, bırakacağı mirasın anlam ve sonuçlarını kavrayabildiğine bakılır. Bunun sonucunda kişinin akıl hastalığının engel teşkil edecek düzeyde ilerlememiş olduğunun tespiti halinde ise ehliyetli olduğu tıbben kabul ediliyorsa miras bırakabilir. Hastalığının etkisi nedeniyle tam ehliyetli olmadığı için doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayıramaz. Ancak hastalık ilerledikten sonra sağlık kurulu raporunda akıl hastalığı ya da akıl zayıflığına karar verilen kişi mirasını istediği kişiye bırakamaz.

Akıl hastası mirastan pay alabilir mi?

Akıl hastalığı Türk Medeni Kanunu’nda sayılan kısıtlılık hallerinden biridir. Kişinin akıl hastası veya akıl zayıflığı gibi sebeplerle kendi işlerini yönetememesi, kişinin bakımı için sürekli yardıma muhtaç olması ya da başka kişilerin güvenliğini tehlikeye sokması halinde her birey hakkında vasi tayini yönünde karar verilir.

Yaş küçüklüğü, kısıtlılık halleri olan mal varlığını yönetememe, kötü yaşam tarzı, savurganlık, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, hapis cezası, kişinin sakatlığı ve kişinin kendi isteği üzerine yaşlılığı veya tecrübesizliği sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden kişiye de vasi tayin edilir.

Yani akıl hastası olan bir kişinin mirastan pay alabilmesi için vasi tayini kararı alması gerekir. Akıl hastalığı yüzünden vesayet altına alınmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması için kısıtlama sebebinin ortadan kalkmış olduğunun resmî sağlık kurulu raporu ile belirlenmesi gerekir.

Av. Osman Talha YILDIZ

İşyerlerinde işçi-işveren ilişkisi içerisinde işçi bakımından hukuka aykırı sonuçlar doğuran birtakım süreçler yaşanıyor. Bunların başında ise maaşın elden ödenmesi geliyor. Maalesef günümüzde birçok işveren işçi ücretlerinin bir kısmını elden ödüyor. İşçiler bu duruma her ne kadar karşı çıksa da işverenler daha az vergi ödemek için bu yolu tercih ediyor. Bu haftaki yazımızda işçilerin maaşının elden ödenmesinin, işverene ne gibi suç, yaptırım ya da cezaları beraberinde getireceğini açıklamaya çalışacağız.

Maaşı Düşük Gösterilen İşçinin Hakları

İş sözleşmesi sona eren işçinin kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai alacakları gibi ücretleri resmi maaş üzerinden hesaplanır. İşçinin almış olduğu ücret eksik olarak hesaplanan (kıdem, ihbar tazminatı, fazla çalışma, izin gibi ücret alacakları için) işçiler, haklarını arama noktasında SGK’ya başvuru yaparak, bu durumu şikayet edebilir ve iş mahkemelerinde dava açabilirler. Bordrosu, işveren tarafından usulsüz şekilde düşük gösterilen işçi de iş sözleşmesini haklı fesih hakkını kullanarak feshederek, tazminat talep edebilir.

Ücret alacaklarının eksik ödenmesi nedeniyle iş mahkemelerine dava açan işçiler, gerçek ücretlerini talep edebilmek için ispatla mükelleftir. Ücret alacaklarının eksik ödendiğinin iş mahkemelerinde ispatı noktasında işçiler;

1-) Tanık beyanları,

2-) İşçinin çalıştığı iş yerinde yapmış olduğu görevinin niteliği,

3-) Maaşının bordroda gösterilenden az olması,

4-) Emsal ücret araştırması,

gibi sebepleri iş mahkemelerinde delil olarak kullanılabilir. İşçinin elden almış olduğu maaş ya da ücretin dava sürecinde ispatlanması halinde ise işçi kıdem ve işçilik alacaklarını almaya hak kazanır.

İşçi Maaşını Elden Ödemenin Yaptırımı

İşverenlerin, İşçi ücretlerini Vergi Dairelerine ve SGK’ya düşük bildirmesi birtakım yaptırımlara tabiidir. Bir işyerinde 1 ay boyunca çalışan bir işçinin bordroda eksik olarak çalışmış gösterilmesi ve işçinin ücretinin düşük gösterilerek eksik prim ödenmesi gibi kayıt dışı durumlara karşı yaptırımlar uygulanır.

İşçi aleyhine düşük bordro düzenlenmesi, işçinin ücretinin düşük olarak gösterilmesi gibi usulsüz uygulamalara işverenlerce başvurulması halinde “işyeri SGK kayıtlarının sorgulanması ve incelenmesi sonucunda” asgari ücretteki artış tutarını elden alan kişilere idari para cezası ve beş yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılır.

İşçiler eksik yatan ücret alacakları konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ALO 170 çağrı merkezine bildirimde bulunulabilirler. İşçiler aynı zamanda yazılı olarak da bulunduğu ildeki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü’ne de başvuru yapılabilir.

Yapılan denetimler ve işçi tarafından açılacak davalarda işçi ücretlerinin gerçek ücret üzerinden bildirilmediğinin tespiti halinde; İşverenin elden ücret ödediği her ay için işyerine iki asgari ücret tutarında idari para cezası yaptırımı uygulanır. Yapılan denetimler sonucunda tespit edilen eksik ücret ödemeleri için, ücret bordroları ve işyeri yevmiye defteri geçersiz sayılır ve işyerine idari para cezası uygulanır. Ayrıca elden ödeme yapıldığının tespiti ile işyerinin almış olduğu asgari ücret desteği iptal edilir ve ödenen tutarlar SGK’ya iade edilir. İşverenler SGK’ya ve vergi dairelerine eksik bildirdiği primleri faizi ile geri ödemek zorunda kalır.

Av. Osman Talha YILDIZ

İcra davalarında aciz vesikası kavramı, sık sık karşımıza çıkar. Özellikle borcunu alamayan alacaklılar, borcun tamamını nasıl tahsil edeceği noktasında sorun yaşıyor. Bu sorunun çözümünde en hızlı yolların başında icra takipleri geliyor. İcra takibinin başlatılması ve sonucunda bu takibin kesinleşmesi ile alacaklı, icra takip borçlusunun banka hesabına, taşınır taşınmaz mallarına haciz koyabiliyor. Ancak borçlunun banka hesabının olmaması, borçlunun üzerine kayıtlı herhangi bir mal varlığının olmaması ya da borçlunun mallarının alacaklıya olan borcunu ödemeye yeter miktarda olmaması durumunda aciz vesikası alınması gerekiyor.

Aciz vesikası, borçlunun bütün mal varlığının alacaklı tarafa olan borcunu ödemeye yetmediğini ispatlamak için kullanılan belgedir. Aciz vesikası (belgesi) kesin aciz vesikası ve geçici aciz vesikası olmak üzere ikiye ayrılır.

Borçlunun mallarının haczedilmesi ancak alacağa yeterli malının olmaması nedeniyle alacağını alamamış alacaklıya icra memuru tarafından aciz vesikası belgesi verilmezse, icra memuru şikayeti yapılabilir. Aciz vesikası ile borçluya ait malların satılmasını alacaklı da borçlu da talep edebilir. İcra memuru tarafından borçluya yapılan haciz sonucu düzenlenen aciz vesikası belgesinin verilmesi harca tabi değildir.  Borçlu tarafından aciz vesikası istenmesinin sebebi ise, borçlunun borcuna işleyen faizin durmasını sağlamak amacıdır.

Geçici aciz vesikası nedir?

Borçlunun haczedilen mallarının icra takibindeki alacağa yetmemesi sonucunda düzenlenen haciz tutanağına geçici aciz vesikası denir.

Borçlunun haczedilen mallarının borcun tamamına yetmemesi durumunda icra memuru bunu haciz tutanağında belirtir ve icra memuru, malların değerini de belirler. Borçlunun mallarının haczi yapılırken düzenlenen tutanak geçici aciz belgesi olarak nitelendirilir. Ayrıyeten bir borç ödemeden aciz belgesi düzenlenmesi gerekmez.

Kesin aciz vesikası nedir?

Kesin aciz vesikası verilebilmesi için; borçlunun haczedilen mallarının satılması gerekir. Alacaklıya ise satış sonrası bedelin paylaştırılması gerekir. Alacağının tamamını alamayan alacaklıya da kesin aciz vesikası verilir.

Kesin aciz vesikası verilebilmesinin bir diğer yolu ise; borçluya yapılan haciz işleminde borçlunun haczedilebilir hiçbir malının bulunmaması durumunda bu durumu haciz zaptı ile tutanak altına alınması durumunda verilen belge de kesin aciz vesikası hükmündedir.

Kesin aciz vesikasının verilmesinde borçlunun hacze ilişkin mallarının satışı yapılmış ve satış bedelinin alacaklılara verilmiş olması gerekir. Alacaklı taraf satış talebinden feragat edemeyeceği gibi, feragat ederek kendisine aciz vesikası verilmesini de isteyemez.

Aciz vesikasının sonuçları

Kesin aciz vesikası, “borç ikrarını içeren bir senet olarak” kabul edilir. Aciz vesikası alan alacaklı, yeni bir icra takibi ile söz konusu alacağını talep ederse ve borçlu bu alacağa itiraz ederse alacaklı aciz belgesine dayanarak borçlunun itirazını kaldırtabilir. Alacaklı kesin aciz vesikası ile borçluya karşı iptal davası açarak yapılan tasarrufun iptalini isteyebilir. Alacaklı aciz vesikası ile borçluya yapılan başka hacizlere de iştirak edebilir.

Aciz vesikasının borçlu açısından yararı ise, aciz vesikasının verilmesinden sonra borçlu aleyhine faizler duracak ve işlemeyecektir. Kesin aciz vesikasındaki borç için zamanaşımı süresi yirmi yıl olup, alacaklı yirmi sene boyunca borçludan aciz vesikasında gösterilen borcu talep edebilecektir.

Sonuç olarak aciz vesikası, borcunu ödemeyen borçlu aleyhine başlatılan icra takibi sonucunda borçlunun mallarının haczedilmesi ile alacaklının alacağını eksik ya da hiç alamadığı ya da borçlunun haczedilebilir hiçbir malının olmadığı durumlarda verilen bir belge olarak nitelendirilebilir.

Av. Osman Talha YILDIZ

“İcradan çocuk teslimi kalktı mı?” bu konu boşanan eşler tarafından sıkça araştırılıyor. Bilindiği üzere bu durumla ilgili İcra ve İflas Kanunu’nda bazı değişiklikler yapıldı. Bu değişiklikler arasında 1932 yılında getirilen “icra ile çocuk teslimi” de bulunuyor. Yıllardır uygulanan bu sistemde birçok sorunlar nedeniyle yeni bir düzenleme getirildi.

İcra takibi başlatan alacaklı taraf, (anne ya da baba) borçlu olan diğer eşe icra yolu ile çocuk teslimi için tebligat gönderiyordu. İcra dairesi aracılığı ile borçlunun evine giden alacaklı, çocuk teslimi için memur ve pedagog eşliğinde borçlunun kapısını çalıyordu. Bu durum hem ebeveynler tarafından hem de çocuklar için travmaya neden olabiliyor. Bu nedenle kanunun yasalaşmasıyla birlikte Aile Mahkemeleri tarafından verilen çocuk teslimi işlemleri, icra dairelerinden alınarak Adalet Bakanlığına verildi.

Çocuk teslimi nasıl yapılacak?

Kanuna göre, çocuk teslimine dair ilam veya tedbir kararları, yükümlüsü tarafından rızasıyla yerine getirilmediği takdirde hak sahibi, ilam veya tedbir kararının yerine getirilmesi için adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvurabilecek.

Talebi alan müdürlük, her türlü iletişim vasıtasını kullanarak yükümlüyle irtibata geçecek ve yine müdürlük tarafından belirlenen gün ve saatte hak sahibine teslim edilmek üzere çocuğun belirlenen yere getirilmesini derhal bildirecek, bu bildirimin yapıldığını veya yükümlüyle irtibat kurulamadığını tutanağa bağlayacak.

Yükümlü çocuğu getirmeyeceğini beyan ederse yahut çocuğu belirlenen yere getirmezse müdürlük, derhal yükümlüye, çocuğun teslimine dair bir teslim emri gönderecek. Müdürlüğün belirlediği yere getirilen veya yükümlünün haklı mazereti nedeniyle müdürlükçe alınan çocuk, hak sahibine teslim edilecek. Çocukla uygulanan kişisel ilişki süresinin sona ermesi ile ortak çocuk hak sahibine geri verilecek. Çocuğun üstün yararının gerektirdiği hallerde müdürlük, yükümlüyle irtibata geçmeye veya teslim emri tebliğine gerek olmaksızın bu hükümleri uygulayacak.

Çocuk teslimi nerede olacak?

Diğer eş ile çocuk arasında kurulan kişisel ilişki, müdürlük tarafından belirlenen teslim yerlerinde gerçekleştirilecek. Teslim işlemi adına valilik ve belediyeler tarafından araç tahsisi, sürücü görevlendirilmesi gerçekleştirilecek.

Çocukla kişisel ilişki kurulması esnasında, çocuk teslimi gerçekleşmezse alacaklı tarafından 1 ay içerisinde yapılacak şikayet üzerine, fiil suç teşkil etse de 3 aya kadar disiplin hapsi uygulanır.

Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına Dair Kararın, yerine getirilmesine muhalefet edilmesi halinde ise alacaklı yanca 1 ay içerisinde yapılan şikayet ile borçlu aleyhine 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsi uygulanır.

İlk aykırılıkta danışmanlık tedbiri!

Kanunla birlikte, çocukla kişisel ilişki kurulması işlemlerinin çocuğun üstün yararını koruyacak şekilde yerine getirilebilmesi amacıyla müdürlüğün önerisi üzerine aile mahkemesince, çocuk, hak sahibi veya yükümlü hakkında danışmanlık tedbiri uygulanmasına karar verilebilecek. Yükümlünün teslim emrine ilk aykırı hareketinde müdürlük yükümlü hakkında danışmanlık tedbiri uygulanmasını aile mahkemesinden talep edecek. İlam veya tedbir kararını rızasıyla yerine getirdiğini iddia eden yükümlü, yapılan bildirimin veya bu bildirim yapılamamışsa gönderilen teslim emrinin haksız olduğunu, süresi içinde şikayet yoluyla ileri sürebilecek. Çocuğun yerleşim yerinin değişmesi halinde dosya re’sen ilgili yer müdürlüğüne gönderilecek ve ilgili müdürlük işlemlere kaldığı yerden devam edecek. Bu müdürlük, dosyadaki teslim emri kapsamında sadece teslimin gerçekleştirileceği yeni yeri yükümlüye tebliğ edecek. Teslim yeri değişikliği hak sahibine her türlü iletişim vasıtasıyla bildirilecek.

Av. Osman Talha YILDIZ

Belirli sebeplerden dolayı memurluktan ihraç edilen kişilerin en çok merak ettiği konuların başında ‘Kamudan ihraç edilen emekli olabilir mi?’ sorusu geliyor. Kamu görevlisinin memuriyetten ihraç edilmesi durumunda, “memurluk hakları ile emeklilik haklarının” nasıl etkileneceği kafalarda soru işareti oluşturmaya devam ediyor. Bu yazımızda ihraç edilen devlet memurunun memuriyet hakkını kaybetmesi ve bu durumun sonraki süreçte emeklilik haklarını nasıl etkileyeceğini açıklamaya çalıştık.

Kamu görevlisi olarak görev yapan bir memurun ihraç edilmesi için birtakım nedenlerin varlığı gerekir. Memurluk görevinden ihraç olma durumu memurun, devlet memurluğu şartlarını taşımadığı hallerde ortaya çıkar. Memurlar, hukuka aykırı davranışları sebebiyle alacakları bir ceza ile görevden ihraç edilebilirler.

Memurun görevden ihraç edilmesi halinde kamu görevlisi memur, ihraç işlemine karşı haklarını savunmak adına başvuru yapabilir. İhraç edilen memurlar aynı zamanda hukuki bir süreç başlatarak idari yargı yoluna gidebilir. Yapılan başvuru neticesinde açılan davada idare tarafından hatalı bir karar verildiğinin ortaya çıkması ile memur lehine “ihraç işleminin geri alınması” mümkün hale gelir.

Kamudan ihraç nedeni sayılan suçlar

Kamu görevlisinin memurluk görevinden ihraç edilmesine sebep olan suçlar; Anayasal düzene karşı işlenen suçlar başta olmak üzere; siyasi partiye üye olmak, amirlerin emrine uymamak, yüz kızartıcı hareketlerde bulunmak, gizli bilgi açıklamak, yurt dışında devletin itibarını zedeleyecek eylemler yapmak, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini aklama, kaçakçılık, hırsızlık, dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, yolsuzluk, zimmet, hileli iflas, resmi belgede ve özel belgede sahtecilik suçları, parada sahtecilik, kıymetli evrakta sahtecilik, mühürde sahtecilik gibi suçların memur tarafından işlenmesi halinde memurların görevden ihraç edilmesi söz konusu olur.

Emekli maaşı almak için nereye başvuru yapılır?

İhraç edilen bir kamu görevlisi memurun, emekli olabilmesi için SGK’ya başvuru yapması gerekir. Kamu görevlileri emekli oldukları halde maaşlarının verilmemesi durumunda ise idare mahkemelerinde dava açmaları gerekir.

Memurluk görevinden ihraç edilenler genel olarak emekli sandığına tabi olarak çalıştığı için, Emekli Sandığı Kanunu uyarınca emekli ikramiyelerini alabilirler. Ancak ihraç edilen kamu görevlileri tarafından SGK’ya emekli ikramiyesi talebiyle yapılan başvurular SGK tarafından reddedildi.

Danıştay ise bu konu ile ilgili; “Memurun bütün hizmet sürelerinin memur olarak yapması durumunda emekli ikramiyesi almasına yönelik” karar verdi. Kararda; Kamu görevinden ihraç edilen kişilerin emekli ikramiyelerini alabilmeleri için SGK’ya başvuru yapan kişilerin başvurularını SGK, başvurulara KHK’ları gerekçe göstererek reddetti. Ancak 2019 yılına kadar KHK’lıların yaptığı başvuruları reddeden SGK’nın bu başvuruları reddetmesi idare mahkemesine taşındı. Danıştay vermiş olduğu kararında kendisine emekli aylığı bağlanmış ancak Bağ Kur, SSK gibi hizmet birleştirmesi olduğu için emekli ikramiyesi alamayan KHK’lılara bu haklarını geri verdi.

Av. Osman Talha YILDIZ

Son dönemde genel af meselesi hem mecliste hem de sosyal medyada çok konuşulan bir durum haline geldi. Özellikle mahkumlar ve mahkum yakınları (aileleri) tarafından merak edilen “2022 yılında genel af çıkacak mı?”  sorusu bir hayli araştırılıyor. Bizde bu yazımızda “genel af nedir? 2022 yılında genel af çıkar mı?” gibi soruların cevaplarını açıklamaya çalışacağız.

Genel ve özel af nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 65. maddesinde hüküm altına alınan genel af, kamu davasının düşmesi veya ceza mahkumiyetinin ortadan kalkması sonucunu doğurur. Belirli bir suça karşı çıkartılan genel af, hükümlü hakkında verilen hapis ve para cezaları için uygulanır. Memur hakkında verilen disiplin cezalarını ortadan kaldıran genel af ile, adli sicil (sabıka) kaydındaki suçlar da çıkartılır. Savcılık tarafından başlatılan soruşturmaları takipsiz bırakan genel af, ceza mahkemelerinde görülen davaları da düşürür ve bunu sonucunda sanık hakkında kesinleşen mahkumiyet kararları tam anlamıyla ortadan kalkar.

Yine aynı maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen özel af ise, sanık hakkında kesinleşmiş hapis cezasının cezaevinde infaz edilmesinden vazgeçilmesi, süresinin azaltılması veya hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesini sağlar. Özel af, yalnızca hapis cezası için uygulanabilir. Yani infazı kesinleşen hapis cezasının ortadan kaldırılması veya para cezasına dönüştürülmesini sağlar.

Genel af, siyasi partiler tarafından TBMM’ye sunulacak bir teklif ve bu teklifin kabul edilmesiyle mümkün olur. Af çıkartma yetkisi, TBMM Genel Kurulunda üye tam sayısının 3/5 (beşte üç) çoğunluğunun kararı ile gerçekleşir.

Genel af 2022 yılında çıkar mı?

Sosyal medyada çok fazla konuşulan genel af çıkar mı sorusu 2022 yılında da gündem oldu. Genel af ile ilgili herhangi bir çalışma, henüz gündeme alınmazken, resmi bir açıklama da yapılmadı. Bu konuda, henüz gündeme gelen bir af durumu söz konusu değil. Fakat özellikle meclisteki bazı milletvekilleri af konusunu zaman zaman gündeme getirerek konuyla ilgili çalışmalar yapıyor.

En son af yasası ne zaman çıktı?

TBMM Genel Kurulunda üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile kabul edilen af yasası, en son Nisan 2020’de meclise sunulmuş ve kabul edilmişti.

TBMM tarafından kabul edilen ve yasalaşan af teklifi “ Kadına şiddet suçu, uyuşturucu madde ticareti suçu, adam öldürme (cinayet) suçu ve cinsel suçların dışında kalan suçlar için cezaların yarısı oranında indirim şeklinde uygulandı. Örgüt kuran, yöneten ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçların cezaları ile canavarca hisle kasten yaralama suçunu işleyen kişilere verilen cezalar ise artırıldı.

Af kanununun çıkması ile hakkında infaz hükmü bulunan 90 bin mahkum af kanunundan yararlandı ve af kanun teklifin yasalaşmasından sonraki ilk hafta 45 bine yakın mahkum da tahliye edildi. En son Nisan 2020 de çıkan af yasası, 2022 yılında da mecliste gündeme gelebilecek konular arasında yer alıyor.

Av. Osman Talha YILDIZ