admin

Haneye Tecavüz Suçu

Halk arasında haneye tecavüz olarak bilinen konut dokunulmazlığının ihlali suçu; kişinin konutuna rızası dışında girmek ya da konuta rıza ile girdikten sonra çıkmamak şeklinde gerçekleşir. Bu suçun en tipik örneği; kapıyı açan ev sahibini iterek rıza göstermediği halde evine girmektir.

Suç failleri, kişinin konutuna rızası dışında girerek işlemiş oldukları suçların yanında (örneğin; konuşmak için gittiği bir eve, mağdurun rızası olmadan girmek ya da o konuttan, ev sahibinin rızası ile girdikten sonra çıkmamak) kimi zaman bu suçun unsurlarının oluştuğunun farkında bile olmadan ev sahibinin, konut dokunulmazlığını ihlal ederler. Bu ve benzeri hallerde akla gelen soruların başında tabir yerindeyse ev basmanın cezası nedir? Haneye tecavüz suçunun cezası nedir? gibi sorular geliyor. Konut dokunulmazlığının ihlali suçu kapsamına giren söz konusu suç ve cezasını aşağıda siz kıymetli okurlarımıza anlatmaya çalıştık.

Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçunun Cezası

Türk Ceza Kanunu’nun 116. maddesinde düzenlenen konut dokunulmazlığının ihlali suçu, Bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiilin, cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle ya da gece vakti işlenmesi halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Haneye tecavüz suçunun cezası nedir?

Bu suçun cezası, 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır. Halk arasında haneye tecavüz olarak bilinen, konut dokunulmazlığının ihlali suçunun, cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle veya gece vakti işlenmesi halinde, TCK 116. Maddesi 4. Fıkrası uyarınca ceza artacak olup fail 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Yasa metninden de anlaşılacağı üzere bir kimsenin konutuna ya da konutunun eklentilerine rızası dışında girilmesi bu suçu oluşturur. Yalnızca konuta yani eve girmek değil, evinin bulunduğu bahçeye, balkon, garaj v.s. gibi yerlerine (konut eklentilerine) girmek de bu suçu oluşturur.

Ayrıca kanun maddesinde açıkça belirtildiği üzere mağdurun şikayeti üzerine tabirinden de suçun şikayete bağlı bir suç olduğu anlaşılıyor. Kısaca mağdur; konutuna rızası dışında giren ya da girdikten sonra çıkmayan kişiden şikayetçi olmazsa, dava açılmaz.

İşyeri Dokunulmazlığının İhlali Suçu

TCK’nın 116. Maddesi 2. Fıkrasında düzenlenen işyeri dokunulmazlığının ihlali suçu ise, izinsiz girilemeyen işyerlerine rızaya aykırı bir şekilde girmek veya girdikten sonra rızaya aykırı olarak işyerinden çıkmamak şeklinde aynı konut dokunulmazlığının ihlali suçu gibi işlenir. Buna işyeri dokunulmazlığının ihlali denir.

Açık bir rıza bulunmadan işyerlerine girilmesi, işyeri dokunulmazlığının ihlali suçunu oluşturur. Bazı işyerlerine girip çıkmak bu suçu oluşturmaz. Örneğin Avm’de bulunan bir mağazaya girmek, sinema, restoran gibi yerlere girmek… Ancak bu tür yerlere kapalı olduğu saatlerde girilmesi durumunda işyeri dokunulmazlığının ihlali suçu; hırsızlık yapmak için girilmesi durumunda ise hem işyeri dokunulmazlığının ihlali hem de hırsızlık suçundan ayrı ayrı cezaya hükmolunur. Söz konusu suçun gece vakti işlenmesi halinde ise verilecek ceza artırılır. Avm, restoran, banka gibi yerlere gündüz vakti giren kişilerin; girdikten sonra çıkmaması halinde de söz konusu suç oluşur.

İşyeri dokunulmazlığını ihlal suçunun cezası da, konut dokunulmazlığının ihlali suçunun cezası ile aynı maddede düzenlenmiş olup, 6 yıldan 2 yıla kadar hapis; cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle veya gece vakti işlenmesi halinde fail 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, birden fazla kişi tarafından birlikte, var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, işlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Çalışma hayatında işçi ile işveren arasında birtakım sebeplerle sürtüşmeler olabilir. Hatta bu durum daha da ileri giderek kimi zamanlarda çalışan tarafından işverene hakaret ya da küfür etmek şeklinde de ortaya çıkabilir. Bu durum tam tersine işveren tarafından işçiye karşı söylenen sözler için de geçerlidir. İşçi tarafından işverene karşı hakaret edilmesi, 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri gereğince işverenin haklı nedenle işçinin iş sözleşmesini derhal fesih imkanı verir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. v.d. maddelerinde düzenlenen işçinin, iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle derhal fesih hakkı hükümleri kapsamında; “Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir. Bunlar;

Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri. İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi veya davranışlarda bulunması. Yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnatlarda bulunması. İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması. İşyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması gibi durumlarda işveren ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanmalıdır.

Görüleceği üzere işçinin, işverene ve işverenin aile üyelerine karşı hakaret, küfür ve şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi durumunda işveren, işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir.

Bu tür durumlarda işveren tarafından bir tutanak tutularak, işçinin iş sözleşmesi derhal feshedilebileceği; işçiyi fesih ve ihbar sürelerine uymaksızın işten çıkarılabileceği gibi ayrıca işverenin, Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen hakaret suçu kapsamında savcılıkta suç duyurusu yapabileceği gibi işverenin, işçi aleyhine manevi tazminat davası açma hakkı da bulunur. İşveren tarafından tutanak tutulması zorunlu olmayıp, tutulan tutanak, ispat külfeti açısından haklı nedenle derhal fesih durumlarında büyük kolaylık sağlar.

İşçi, işveren tarafından haklı nedenle iş sözleşmesi feshedildiği takdirde işe iade davası açarsa, haklı nedenin varlığını ispat külfeti işverendedir. Bunun içindir ki tutulan tutanak ve sair nedenler ‘ispat’ açısından büyük önem taşır. Bundan dolayı işverenin haklı nedeninin varlığını ispat etmesi durumunda işçi tarafından açılan işe iade davası reddedilir ve bütün dava harç ve masrafları da işçiye ait olur.

İşçinin İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle derhal feshedilmesi durumunda da işçi işverene karşı dava açabilir. Ancak işçilik alacakları için açılan davalarda zorunlu arabuluculuk şartı vardır. İşçinin dava açmadan önce Zorunlu Arabululucuk’a başvurması şart koşulduğu için, dava açmadan önce arabuluculuk müessesesine başvurması gerekir. Arabuluculuk toplantılarında sulh olunamaması ve anlaşmanın sağlanamaması durumlarında Arabulucu tarafından anlaşmama tutanağı düzenlenir ve akabinde dava açılabilir.

Aynı durum işverenin, işçisine ve aile üyelerinden birine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi durumunda da geçerli olur. İşveren tarafından işçiye karşı yapılan bu eylem neticesinde işçi; kıdem, ihbar, yıllık izin v.b. gibi tazminat ve ücret alacaklarına da hak kazanır. İşçi tarafından işverenin yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi durumunda ise işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.

Av. Osman Talha YILDIZ

Ülkemizde özellikle de İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlerde bulunan icra dairelerinde neredeyse her gün yüzlerce icra takibi yapılıyor ve açılan bu icra takipleri sonucunda borçlu aleyhine haciz işlemleri yapılıyor. Yapılan bu icra takipleri sonucunda bazen gerçek anlamda borcu olmayan takip borçluları, haklarını korumak ve yapılan bu takiplere karşı yasal yollara başvurmak adına bir kısım dava açmaları gerekiyor. İşte borçlu tarafından açılması gereken bu davaya menfi tespit davası adı verilir.

Menfi tespit davası kısaca; aleyhine icra takibi yapılan borçlunun, borcu olmadığını ispat etmek ve borcu ödememek için açmış olduğu davadır. Hakkında icra takibi yapılan borçlunun menfi tespit davası açmaktaki amacı, borçlu olmadığını ve yapılan icra takibinin iptalini ispatlamaktır. Borçlunun, borcu olmadığını ispatlaması durumunda borçlu icra takibini iptal ettirebilir.

Menfi tespit davası 2 şekilde açılabilir. Menfi tespit davaları, borçlu aleyhine alacaklı tarafından icra takibi yapıldıktan sonra, borçlunun borcu olmadığını ispatlamak için açılabileceği gibi, borçlu tarafından icra takibi yapılmadan önce de açılabilir. İcra takibinden önce açılan Menfi Tespit Davası borçlu aleyhine icra takibi başlatılmasını engellemez ve bu dava icra takibini durdurmaz. İcra takibinden sonra açılan Menfi Tespit Davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına da karar verilemez.

Örnek vermek gerekirse; Bir çek ya da senedin icra takibine koyulmadan önce borçlu olunmadığının tespiti için Menfi Tespit Davası açılabileceği gibi; çek ya da senet icra takibine koyulduktan sonra da borçlu olunmadığının ispatı için de bu dava açılabilir.

İcra takibinden önce açılan ve icra takibinden sonra açılan menfi tespit davalarında; hakkında yapılan icra takibinin durdurulmasını isteyen borçlu tarafından, icra takip dosyasına %15 tutarında teminat yatırır ve hakkında yapılan icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir başvurusu yapılabilir ve Menfi Tespit Davası sonuçlanıncaya kadar bedelin alacaklıya verilmesini engelleyebilir.

Menfi tespit davası sonucunda alacaklı haklı çıkarsa mahkeme tarafından verilen ihtiyati tedbir kararı kalkar. Mahkeme tarafından verilen hükmün kesinleşmesi ile alacaklı, borçlu tarafından icranın durdurulması için alınan ihtiyati tedbir kararından dolayı (alacağını geç almış olacağından) kaynaklanan zararlarını borçlu tarafından (icranın durdurulması için ihtiyati tedbir kararı ile gösterilen) teminat bedelinden alır.

Borçlu, alacaklı tarafından hakkında yapılan icra takibinin durdurulması için açmış olduğu menfi tespit davası sonucunda borçlu olmadığını ispatlayamadığı için alacaklının açmış olduğu takibi haksız olarak durdurduğundan dolayı borcunun %20’sinden az olmamak kaydı ile alacaklıya, icra inkar tazminatı da ödemek zorunda kalır.

Borçlu tarafından açılan Menfi Tespit Davası sonucunda, mahkeme kararının borçlu lehine hüküm doğurması ile alacaklı tarafından başlatılan icra takibi durur ve mahkeme tarafından icra takibinin iptaline karar verilir. Borçluyu menfi tespit davası açmak zorunda bırakan haksız ve kötü niyetli icra takibi yaptığı anlaşılan alacaklı aleyhine, borçlunun uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Borçlu lehine mahkeme tarafından hesaplanan söz konusu zarar, haksız olduğu anlaşılan takip konusu alacağın %20’sinden az olamaz.

Menfi Tespit Davası Nerede Açılır?

Menfi tespit davaları, icra takibinin başlatıldığı icra dairesinin, bulunduğu yerde bulunan mahkemelerde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.

Menfi Tespit Davalarında görevli mahkemeler ise uyuşmazlığın kaynağına göre değişebileceği için Asliye Hukuk Mahkemesi ya da Asliye Ticaret Mahkemesi de olabilir.

Son olarak Menfi Tespit Davaları, borçlunun “borcunu ödemeden önce” borçlu olmadığının tespiti için açabileceği bir davadır. Burada önemli olan husus borçlu, borcunu ödendikten sonra artık menfi tespit davası açamayacağıdır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Son günlerde ülkemizde çıkan orman yangınları doğayı ve insanlığı bir hayli etkiledi. Son bir haftadır ülkemizdeki yangınların çıkış sebebi araştırılırken, yangın söndürme çalışmaları da hızla devam ediyor. Bu elzem durum karşısında Türkiye’de çıkan orman yangınlarının, insan eliyle çıkmış olması ihtimali de akıllarda soru işareti bırakıyor. Bu noktada hukukî anlamda akla gelen soruların başında ise; “ormanda yangın çıkarmak suç mudur? ormanda yangın çıkarmanın cezası nedir? Yangına sebebiyet veren kişiye ne gibi cezalar verilir?” gibi sorular geliyor. Gelin şimdi hep birlikte orman yangınlarına uygulanan cezalara bir bakalım.

Ormanlar, Türkiye Anayasa’sı ile güvence altına alınmıştır. Ormanlara zarar vermek İnsanın, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı başta olmak üzere; bireylerin maddi ve manevi varlığının korunmasını, sosyal ve ekonomik haklar alanında birden çok temel insan hak ve özgürlüğünü ihlal eder.

Anayasa’nın “Ormanların Korunması ve Geliştirilmesi” başlıklı maddesine göre “Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.” Şeklinde düzenlenmiş ve ormanların denetim ve gözetimi devlet tarafından koruma altına alınmıştır.

Ormanda Yangın Çıkarmak Suç mudur?

Orman yangını çıkarmak ya da orman yakmak kasten işlenebilen bir suç olabileceği gibi; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hareket ederek de işlenebilir. (örneğin, Ormanlarda izin verilen ve ocak yeri olarak belirlenen yerler dışında ateş yakmak veya izin verilen yerlerde yakılan ateşi söndürmeden mahalli terk etmek, Ormanlara sönmemiş sigara veya yangına dolaylı olarak yol açabilecek madde atmak gibi) Tabi ki kasten yapılan bir eylem ile dikkat ve özen göstermeden (taksirle) yapılan bir fiil sonucunda orman yangını çıkarmanın cezai yaptırımı aynı olmaz.

Ormanda Yangın Çıkarmanın Cezası Nedir?

6831 sayılı Orman Kanunu’na göre, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak orman yangınına sebebiyet verenler iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Kasten orman yakan kişi ise, on yıldan az olmamak üzere hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Devletin güvenliğine karşı suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde devlet ormanlarını yakan kişi müebbet hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Son olarak 5237 sayılı TCK’nın 170 ve 171. Maddelerinde genel güvenliğin tehlikeye sokulması suçu düzenlenmiştir.

170. maddede düzenlenen genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu; Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda; Yangın çıkaran kişinin altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını, Yangına neden olan kişinin ise, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandıracağı şeklindedir.

171. maddede düzenlenen genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçunda ise taksirle; Yangına neden olan kişi, fiilin başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı belirtilmiştir. Ancak ormanlarda taksirle yangın çıkaran kişiler için 5237 sayılı TCK hükümleri değil, 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri uygulanır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Ülkemizde hemen herkesin karşılaştığı mirasçı olma durumu, miras bırakanın hak ve alacaklarına halef olmanın yanı sıra, miras bırakanın mallarına mirasçı olma ve borçlarından sorumlu olmayı ifade eder.

Ölenin Mirası, miras bırakanın ölümü ile yasal mirasçılara intikal eder. Mirasın intikali hususunda yasal mirasçıların, ölenin mirasçısı olmak için herhangi bir işlem yapması gerekmez. Ölenin mirası doğrudan mirasçıya geçer. Ancak ölenin mirasçıları, miras bırakanın borca batık olması gibi durumlarda mirası reddedebilir. Buna reddi miras diğer adıyla mirasın reddi adı verilir.

Reddi miras diğer bir ifadeyle mirasın reddi; miras bırakan kişinin ölmesi ile, murisin her türlü borç ve alacaklarını mirasçıları tarafından reddetmesine verilen isimdir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus reddi miras yapan mirasçıların, ölenin yalnızca borçlarını değil aynı zamanda alacaklarını (taşınır, taşınmaz) mallarını da mirastan reddetmiş olacağıdır. Türk hukuk sisteminde mirasçılar miras bırakanın ölümüyle reddi miras yapmazlarsa kendiliğinden mirasçılık sıfatını kazanırlar. Ölenin mirasçıları, artık miras bırakanın yalnız borçlarından değil kendi şahsi mal varlıklarıyla da miras bırakanın borç ve alacaklarından sorumlu hale gelirler.

Miras bırakanın alacağı olmadığı yani borca batık olduğu durumlarda ise mirasçılarının bu durumdan sorumlu olmaması için mirasın reddi müessesi getirilmiştir. Miras bırakan öldükten sonra mirasçıları tarafından mirasın reddi yapılabilir. Çünkü miras bırakanın ölümünden sonra miras intikali yapılabileceğinden ve miras hakkı mirasçılara geçebileceğinden dolayı mirasın reddi ancak miras bırakanın ölümünden sonra yapılabilir. Miras bırakanın ölümünden önce yalnız mirastan feragat sözleşmesi yapılması mümkündür.

Miras Nasıl Reddedilir?

Türk Medeni Kanunu’nun 609. Maddesinde düzenlenen mirasın reddi şu şekilde yapılabilir; Mirasın reddi, mirasçılar tarafından Sulh Hukuk Mahkemesi’ne sözlü veya yazılı olarak yapılır. Bu mahkeme miras bırakanın yerleşim yerinin bağlı olduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi’dir. Yapılan bu ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması yani hiçbir şarta bağlı olmaması gerekir. Sulh Hukuk Mahkemesi Hâkimi, sözlü veya yazılı olarak yapılan ret beyanını bir tutanakla tespit eder. Mirasçılar tarafından süresi içinde yapılmış olan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir.

Bütün bu hakların mirasçılar tarafından kullanımı ancak miras bırakanın ölümü ile ve mirasın, mirasçılara intikal etmiş olması sonucunda yapılabilir. Mirası reddetmek isteyen mirasçılar tarafından yapılan ret beyanının yazılı veya sözlü bir şekilde mahkemeye bildirilmesi reddi miras için yeterlidir.

Mirasın Reddi Süresi Nedir?

Miras bırakanın mirasçıları; yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar olmak üzere ikiye ayrılır. Muris ölmeden önce vasiyetname ile yahut miras sözleşmesi ile kanuni (yasal) mirasçılarından başka kişileri de kendisine mirasçı olarak ataması sonucunda ölenin mirasçısı olan kişiye atanmış veya art mirasçı denir.

Miras bırakanın yasal mirasçıları ve atanmış mirasçıları mirası reddedebilir. Ancak mirası sahiplenen mirasçının yani tereke üzerinde tasarrufta bulunan mirasçının red hakkı yoktur.

Miras, üç ay içinde mirasçılar tarafından reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını “daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe” miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Reddi Miras Hakkı Düşer mi?

Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçılar, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Bu üç aylık reddi miras süresi içerisinde miras, mirasçılar tarafından kabul edilmezse reddi miras hakları düşer ve miras bırakanın alacak ve borçlarından mirasçı olarak sorumlu olurlar. Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer.

Mirasın reddi mirasçılık sıfatını geçmişe etkili olarak sona erdirir. Miras, mirası reddetmiş olan mirasçı miras bırakandan önce ölmüş gibi paylaştırılır. Mirası reddedenin altsoyu varsa miras payı onlara geçer, yoksa bu durumda onunla aynı zümrede mirasçı olanların miras payı artar.

Tüm Mirasçılar tarafından mirasın reddedilmesi durumunda ise Türk Medeni Kanunu 612. Maddesine uyarınca tereke, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Av. Osman Talha YILDIZ & Av. M.Süleyman YILMAZ

Ülkemizde son dönemlerde artan boşanmalar sebebiyle eşler tarafından merak edilen bir diğer husus da ortak çocuğun velayetidir. Ortak çocuğun velayeti genelde boşanma davalarında hakim tarafından, çocuğun menfaati gözetilerek ebeveynlerden birisine bırakılır. Evlilik devam ettiği sürece 18 yaşını doldurmamış olan müşterek çocuk üzerindeki velayet hakkı ana ve babaya aittir.  Velayeti kendisinde olmayan diğer eş, durum ve şartların değişmesi ile müşterek çocuğun velayetinin değiştirilmesini talep edebilir ve velayetin değiştirilmesi davası açabilir.

Velayetin değiştirilmesi davası; müşterek çocuğun velayeti kendisinde olmayan eş tarafından diğer eşe karşı açılan ve çocuğun üstün yararının gözetildiği bir dava türüdür.

Çocuğun velâyeti kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulurken özellikle çocuğun eğitim, sağlık hizmetleri gibi yararına olacak durumlar esas alınır. Çocuğun eğitim, sağlık, bakım giderlerine diğer eş gücü oranında katılmakla yükümlüdür.

Velayetin değiştirilmesi davalarında Yargıtay, sekiz yaş ve üzeri çocukları idrak çağında saymıştır. Çocukların velayeti düzenlenirken mahkemeler çocuğu dinlemeli, nerede kalmak istediğini ve çocuğun görüşünü sormalıdır.

Velayetin değiştirilmesi davası açmak için gerekli sebepler şunlardır;

-Çocuk ile diğer eş arasında kişisel ilişki kurulmasının engellenmesi,

-Çocuğun velayet hakkı olmayan eşin veya 3. Bir kişinin yanında kalması,

-Çocuğun üstün yararının sağlanması için eğitim, sağlık, güvenlik gibi sebepler,

-Anne ya da babanın bir başkası ile yeniden evlenmesi,

-Anne ya da babadan birinin ölümü.

Sonuç olarak, velayetin değiştirilmesi davalarında çocuğun velayeti belirlenirken mutlaka pedagog, psikolog ve uzmandan rapor alınması gerekir. Velayetin değiştirilmesi davalarında en önemli husus çocuğun üstün yararıdır. Bunun için; çocuğa bedensel ve ruhsal olarak en iyi biçimde yetişebilmesi için sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda koşulların sağlanması gerekir.

Çocukların anne ya da baba yanında kalma konusunda seçim yapamaması durumunda, belli bir yaşa ulaşmış çocuğun duruşmada pedagog eşliğinde dinlenmesi ve çocukların velayet hususunda alıştıkları çevreden ayrılmama ilkesinin de gözetilmesi gerekir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Ülkemizde özellikle de nüfusun yoğun olduğu Büyükşehirlerde trafik kazaları sonucunda yaralanmalar ve ölümler meydana gelmektedir. Bu kazalar nedeniyle mağdur olan taraflar bir miktar tazminat alarak, bir nebze de olsa maddi zararlarını giderebilmek; ölümle sonuçlanan kazalarda ise ölen kişinin aile bireyleri, duyulan şiddetli üzüntünün bir nebze de olsa gönüllere su serpmesi için tazminat talep edebilirler. Trafik kazalarının yaralanma ile sonuçlanması durumunda kişide bedensel zararlar bırakabileceği gibi; ölüm ile sonuçlanması durumunda ölenin aile bireylerinin uğradığı birtakım zararlar da mevcuttur.

Trafik kazalarının ölüm ile sonuçlanması durumunda uğranılan zararları sıralayacak olursak;

Cenaze giderleri, Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar, Ölüm gerçekleşmemişse tedavi giderleri (bedensel zarar) ile çalışma gücünün (sürekli ya da geçici iş göremezlik nedeniyle) azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.

Trafik kazalarından kaynaklı kişinin bedensel zararları ise başlıca;

Tedavi giderleri, Kazanç kaybı, Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

Bu ve benzeri maddi kayıplar nedeniyle mağdur olan kişiler manevi tazminat davası açabilirler. Kusurlu olarak ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kimse, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Tazminat davalarında hakim, tazminatın kapsamını ve ödeme şeklini, kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, açılan tazminat davalarında, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine de karar verebilir.

Trafik kazalarının mağdurun ölümü ile ya da ağır bedensel zararı ile sonuçlanması durumunda, açılan tazminat davalarında zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Davasını Kimler Açabilir?

Tazminat davasının konusunu oluşturan eylem ve işlemin muhatabı olan kişi örneğin trafik kazalarında mağdur olan taraf maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Yaralanan kişi uğrayacağı işgücü kaybı nedeniyle maddi tazminat; trafik kazası sonucunda uğradığı şiddetli elem ve üzüntü nedeniyle de manevi tazminat talep edebilir. Bunun yanında açılan tazminat davalarında, hukuka aykırı işlenen bir fiil ile bir kişinin ölümüne neden olunmuşsa, ölenin destekte bulunduğu yakınları da maddi tazminat davası açabilirler.

Ölüm nedeniyle açılan maddi tazminat davalarına, “destekten yoksun kalma tazminatı” adı verilir. Trafik kazası sonucunda ölen kişinin anne-babası, eşi, çocukları veya ölen kişinin, “kendisine destekte bulunduğunu” iddiasını ispat edebilen herkes maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Kaza sonucunda ölen kişinin ölümünden üzüntü duyan birinci derece yakınları da manevi tazminat davası açabilirler. Ancak trafik kazası sonucunda yaralanan kişinin, yakınlarının maddi tazminat isteme hakları yoktur. Mamafih, yaralanma ağır bedensel zarar (uzuv kaybı gibi) meydana getirmişse yaralananın yakınları da manevi tazminat talep edebilirler.

Trafik kazası sonucunda ölüm, yaralama veya herhangi bir malvarlığı zararı oluşması durumunda şu kişilere karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Trafik kazası nedeniyle açılacak olan tazminat davası araç sürücüsüne, araç sahibi, aracın işleteni ve sigorta şirketine karşı açılabilir.

Manevi Tazminat Nasıl Hesaplanır?

Kanunda, manevi tazminat miktarının nasıl hesaplanacağı düzenlenmemiş olup, Hakim manevi tazminat miktarını belirlerken; “Somut durumun özellikleri, Tarafların mali durumları, Tarafların olaydaki kusurlarının oranları, Meydana gelen manevi zararın büyüklüğü” gibi bir takım kriterlere göre tazminatı belirler.

Manevi tazminat olarak belirlenecek miktar, tazminat sorumlusunu fakirleştirmemeli, tazminat alacaklısını da zenginleştirmemelidir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Ülkemizde tarla ve arsa sahiplerinin en çok yaşadığı problemlerden birisi de tarlasından genel yola çıkan bir yol bulunmamasıdır. Taşınmaz sahipleri bu durum karşısında endişelenmekte ve nasıl bir yol izleneceğini merak etmektedir. Bu ve benzeri durumlarda genel yola çıkmak için bir geçidi bulunmayan taşınmaz sahipleri, komşu taşınmaz malikinden geçit hakkı talep edilebilir. Peki, komşunuz bu duruma izin vermezse ne olur? İşte bu yazımızda en çok merak edilen bu sorunun yanıtını ele alacağım.

Geçit Hakkı Nedir?

Geçit hakkı talep eden taşınmaz sahibinin, genel yola çıkmak için yeterli yolu olmadığı durumlarda, geçit hakkı talep ettiği taşınmaz sahibi komşusundan, taşınmazının yola çıkması için bir geçit talep etmesine geçit hakkı denir.

Geçit hakları zorunlu geçit hakları ve diğer geçit hakları olmak üzere ayrılır. Zorunlu geçit hakkı Türk Medeni Kanunu’nun 747. Maddesinde düzenlenmiş; “Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit hakkı tanınmasını komşularından isteyebilir. Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır. Zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir.” Şeklinde düzenlenmiş, taşınmazının önünden yol geçmesini isteyen maliklerin, komşuları ile anlaşarak tapuya şerh yoluyla geçit hakkı kurulabileceği gibi; geçit hakkı davası açarak da istenebilen bir haktır.

Diğer geçit hakları ise yine aynı kanunun 748. Maddesinde; “Taşınmaz malikinin taşınmazını işletme veya iyileştirme ya da taşınmazı üzerinde yapı yapma amacıyla komşu taşınmaza geçici olarak girme hakkı ile tarla yolu, hayvan sulama yolu, kış geçidi, tomruk kaydırma yolu ve oluğu ve bunlara benzer diğer geçitler özel kanun hükümlerine tâbidir. Özel kanun hükmü yoksa yerel âdet uygulanır. Doğrudan doğruya kanundan kaynaklanan geçit hakları, tapu kütüğüne tescil edilmeksizin doğar. Ancak, bunlardan sürekli nitelikte olanlar beyanlar sütununda gösterilir.” Şeklinde düzenlenmiş ve diğer geçit haklarının, taşınmaz sahibinin komşusunun taşınmazına geçici olarak girmesi için istenen bir hak olduğu ifade edilmiştir.

Geçit hakkı davası açmak isteyen taşınmaz malikleri, Kanun ile sağlanan bir hak olan geçit hakkı davasını, taşınmazın önünde genel yola çıkmak için yol bulunmaması durumunda taşınmaz sahibi komşusuna karşı açılabilir. Ancak bu durum, aleyhine geçit hakkı kurulacak komşu taşınmazının değerini düşürecektir. Bunun için aleyhine geçit hakkı tesis edilecek olan taşınmazın malikine denkleştirilme kapsamında bir miktar bedel ödenmesi gerekir.

Geçit hakkı davası açmak için ön koşul, dava açmak isteyen malikin tapuya kayıtlı bir taşınmazının bulunmasıdır. Komşu taşınmaz malikine karşı açılan geçit hakkı davasında yapılacak yol nedeniyle davalı tarafa bedel ödenerek hak kayıplarının önlenmesi gerekir.

Taşınmazın bulunduğu yerde bulunan Asliye Hukuk Mahkeme’sinde açılan geçit hakkı davaları, taşınmazından yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan kişiler tarafından, bundan en az zarar gören ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı açılır.

Geçit Hakkı Davasının Koşulları Nelerdir?

Geçit hakkı davası açmak isteyen tarafın taşınmazının ana yol ile bağlantısı bulunmaması nedeniyle dava açması tek başına yeterli değildir. Yukarıda da bahsettiğimiz üzere taşınmazın tapuya kayıtlı olması ve geçit hakkı talebinde bulunan tarafın kendisine verilecek yol (geçit) karşılığında hak kaybı yaşayan davalı taşınmaz malikine mahkeme tarafından hesaplanacak bir bedel ödemesi gerekir. Davacı taşınmaz maliki tarafından açılan dava sonucunda verilen geçit hakkı sebebiyle davalı komşu taşınmaz sahibinin doğacak olan zararını telafi etmek amacıyla ödenen tazminat tutarı mahkeme hakimi tarafından bilirkişi aracılığıyla hesaplanır.

Geçit hakkı isteyen taşınmazın sahibi tarafından aleyhine geçit hakkı davası açılacak komşularından en az zarar görecek olan komşusuna karşı dava açılır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Araç kullanmanın yaşamın zaruri bir ihtiyacı olması sebebiyle vatandaşlar, sürücü belgesi olmadan araç kullanabiliyor. Sürücü Belgesi olmadan (Ehliyetsiz) araç kullanan kişiler genelde; 18 yaşını doldurmamış veya alkollü araç kullandığı için ehliyetine el koyulan kişilerdir. Ancak ehliyetsiz araç kullanmanın da cezai yaptırımı bulunmaktadır. Şimdi hep birlikte ehliyetsiz araç kullanmanın cezası nedir? , verilen cezaya nasıl itiraz edilir? Ehliyetsiz ve alkollü araç kullanırsam ne kadar ceza öderim? Gibi soruların cevaplarına bakalım.

Ehliyetsiz araç kullanmak her ne kadar daha çok otomobillerde karşılaşılan bir durum olsa da, tır, kamyon, motor gibi motorlu araçların ehliyetsiz olarak kullanımının da idari para cezası vardır.

Ehliyetsiz araç kullanan kişilerin; alkollü olarak, trafik güvenliğini tehlikeye sokacak şekilde araç kullanması, trafik kazasına karışması v.b. durumların ele alınmasında trafik güvenliğini tehlikeye sokmak suçundan kamu davası açılması ve adli para cezası verilecebileceği gibi hapis cezası verilmesi de mümkündür.

Her yıl değişen Ehliyetsiz araç kullanma cezası; 2021 yılı için 2698 TL’dir. Ancak verilen cezanın tebliğinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi durumunda cezadan %25 oranında indirim yapılır.

Cezaya İtiraz

Ehliyetsiz araç kullanma cezasına idari para cezası uygulanan kişi tarafından itiraz edilebilir. Uygulanan cezanın haksız olması veya ceza yaptırımı uygulanmaması gereken bir durumda ceza kesilirse kişi, verilen idari para cezasına Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca cezanın kendisine tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Sulh Ceza Hakimliklerine itiraz edebilir.

Hem Ehliyetsiz Hem de Alkollü Araç Kullanmanın Cezası Nedir?

Ehliyetsiz olarak bireyler tarafından kullanılan araçların hem ehliyetsiz hem de alkollü olarak kullanılması halinde her iki kabahet eyleminden dolayı ayrı idari para cezası uygulanır. Alkollü araç kullanmanın cezası, kaç promil alkol kullanıldığına ve kaç kez alkollü araç kullanırken yakalandığınıza göre artar. İlk defa alkollü araç kullanarak yakalandıysanız verilecek ceza 2021 yılı için 1340 TL’dir. Ancak ehliyetsiz araç kullandığınız için de ayrıyeten ceza verilir. Kişiye her iki kabahat eyleminden dolayı iki farklı ceza verilecektir.

Kişinin ehliyetsiz olarak kaza yapması durumu ise cezayı artırmaz. Ehliyetsiz araç kullanan kişiye sadece idari para cezası kesilir. Ancak örneğin; ehliyetsiz olarak araç kullanması sonucunda bir kişinin taksirle ölümüne sebep olan kişiye taksirle adam öldürme suçundan ayrı dava açılır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Yaşadığımız dönem itibariyle ve dijital ağların gelişmesinin de bir sonucu olarak internet üzerinden sosyal medya araçları kullanılarak gerçekleştirilen internet dolandırıcılığı suçlarının sayısı teknolojinin gelişmesinin de etkisiyle bir hayli arttı.

İnternet dolandırıcılığı suçunun internetin ve dijital dünyanın kullanımının artmasının doğal bir sonucu olarak birçok türü ortaya çıktı. Kimliklerini gizleyerek bilişim sistemlerini aracı olarak kullanan kötü niyetli dolandırıcılar internet aracılığı ile dolandırıcılık suçlarını çok daha kolay bir şekilde işliyorlar. Dolandırıcılar, kişilerin iradelerini fesada uğratarak, vatandaşları hileli davranışlarla aldatarak ve kandırarak mağdur ediyorlar.

Suçun Tanımı

Dolandırıcılık suçu; Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişinin yaptığı eylem olarak tanımlanmıştır.

Nitelikli dolandırıcılık suçu olan internet dolandırıcılığı suçu ise, bilişim sistemleri aracı olarak kullanılarak hileli eylemlerle işlenen ve haksız menfaat sağlanan bir dolandırıcılık türüdür.

İnternet Dolandırıcılığı Suçları

İnternet aracılığı ile işlenen dolandırıcılık suçları başlıca; müşteri tarafından satın alınan bir ürünün gönderilmemesi, kişinin kredi kartı kullanılmak suretiyle yapılan dolandırıcılıklar, sanal arkadaşlık teklifi ve evlilik dolandırıcılığı amacıyla bir miktar para talep edilmesi, sosyal medya siteleri üzerinden yapılan her türlü dolandırıcılık faaliyetleri, kripto para borsası aracılığıyla kişiye birtakım vaatler vererek yapılan dolandırıcılıklar gibi örnekler verilebilir.

Dolandırıcılık mağduru olan kişiler, şikayetlerini adliyelerdeki müracaat savcılıklarına yapabileceği gibi kolluk kuvvetlerinin bulunduğu karakollara giderek de şikayetçi olabilirler.

İnternet dolandırıcılığı olarak bilinen “bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık” suçları, TCK 158. Maddesinde, dolandırıcılık suçunun nitelikli hali olarak düzenlenmiş ve suçun bu eylemlerle işlenmesi halinde cezanın artırılacağı belirtilmiştir.

Nitelikli dolandırıcılık suçları başlıca;

Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle; Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle; Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle; Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle; Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak; Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle; Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle; Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında; Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle; Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla; Sigorta bedelini almak maksadıyla; Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle, dolandırıcılık suçunun işlenmesi halinde, ceza miktarı artacaktır.

Suçun Cezası

Dolandırıcılık suçunu işlediği sabit olan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir. Ancak dolandırıcılık suçunun yukarıda saymış olduğumuz suçun nitelikli halleri ile işlenmesi durumunda üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Bu suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulan bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.

Sonuç olarak İnternet dolandırıcılığı yapan kişilerin yakalanması, ayrı bir sorun teşkil eder. Çünkü bu suçu işleyenler, IP adreslerini ve kişisel bilgilerini sakladıkları için yakalanmaları oldukça güçtür. Dolandırıcılık fiilini işleyen kimselerin maalesef çoğu zaman yaptıkları eylemlerden dolayı suçu işlediği sabit olmadığı gerekçesiyle ifadeleri dahi alınmamakta; dava açılmamaktadır. savcılık yapılan şikayetlere takipsizlik kararı vermektedir.  Dolandırıcıların tespit edilmesine rağmen dava açılsa bile suçu işlediği sabit olmadığı gerekçesiyle beraat etmektedirler. Uygulamada bu tip sorunların önüne geçilebilmesi için yeni yasal düzenlemelerin yapılması gerektiği kanaatindeyiz.

Av. Osman Talha YILDIZ