16 Mart 2023

Kaybolmuş bir eşyanın bir başka kimse tarafından bulunması ya da yine kaybolan bir eşyanın hata sonucu bir başka kimsenin eline geçmesi neticesinde bu eşyanın sahibine iade edilmemesi ve keza sahibinin bulunamaması halinde söz konusu eşyanın kaybolduğunu yetkili makamlara haber vemeden eşya üzerinde kullanan kişi, kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunu işlemiş olur.

Türk Ceza Yasası’nın 160. Maddesinde düzenlenen kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu “Kaybedilmiş olması nedeniyle malikinin zilyedliğinden çıkmış olan ya da hata sonucu ele geçirilen eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri durumdan haberdar etmeksizin, malik gibi tasarrufta bulunan kişi”nin, şikayet üzerine, bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.

Kaybolmuş olan ve sahibinin zilyetliğinden çıkmış olan eşyayı ele geçiren kişinin bu eşyayı iade etmesi ve bu eşyanın zilyetliğini ele geçiren kişinin yetkili mercileri durumdan haberdar etmesi gerekir. Bir eşyayı hata sonucu ele geçiren kişi de bu eşya üzerinde eşyanın sahibiymiş gibi tasarrufta bulunması da, Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu işlemiş olacaktır.

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunun oluşabilmesi için suçun konusu olan eşyanın bir taşınır mal olması gerekir.

Suçun gerçekleşebilmesi için eşyanın, malikin zilyetliğinden çıkmış olması ve kaybolmuş, yerinin bilinmiyor olması gerekir. Bu suçu hırsızlık suçundan ayıran özellik ise hırsızlık suçunda mağdurun, üzerinde tasarruf ettiği bir eşyanın çalınması eylemi gerçekleşmiş iken, kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunda ise eşya malikinin zilyetliğinden hata sonucu çıkmış, kaybolmuş bir eşya üzerinde bir başka kimsenin tasarruf etme eyleminin gerçekleşmesi gerekir.

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunu işleyen kişinin, suç konusu eşya sahibini bilmesi halinde, suç konusu eşya kaybolmuş olmayacağından yazımız konusu olan suç değil, hırsızlık suçu işlenmiş olacaktır.

Kişinin mülkiyet hakkının korunduğu kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunu işleyen kişinin yargılamasında Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir. Bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması suçtan zarar gören kimsenin şikayetine bağlıdır.

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu uzlaşma kapsamında olan suçlardan olup bu suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Bu suçta dava zamanaşımı 8 yıldır. Bu suçta hapis cezasına hükmedilmesi halinde verilen ceza adli para cezasına çevrilemez.

Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler ise;

Suçun, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin üst soy ve alt soy akrabaların, aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin, zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

Aynı zamanda suçun, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan akrabalarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza, ise yarısı oranında indirilir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Kumar oynamanın bir kabahat olarak kabahatler kanununda düzenlenmesinin yanı sıra, Türk Ceza Kanunu’nun 228. Maddesinde düzenlenen, kumar oynanması için yer ve imkan sağlama eylemi suç olarak düzenlenmiş ve ceza yaptırımı altına alınmıştır.

Kabahatler Kanunu’nun 34. Maddesinde düzenlenen kumar; “Kumar oynayan kişiye, bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca, kumardan elde edilen gelire el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bu kabahat dolayısıyla idarî para cezasına ve el koymaya kolluk görevlileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülkî amir karar verir.” Şeklinde kabahat yaptırımı olarak düzenlenmiş ve idari para cezası yaptırımı altına alınmıştır.

Ceza Kanununun uygulanmasında kumar, kazanç amacıyla icra edilen ve kar ve zararın talihe bağlı olduğu oyunlardır. Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama eylemi ise Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak yaptırım altına alınmış, anılan düzenlemede ise;

“Kumar oynanması için yer ve imkan sağlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden aşağı olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır. Çocukların kumar oynaması için yer ve imkan sağlanması halinde, verilecek ceza bir katı oranında artırılır. Suçun bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenmesi halinde üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu suçtan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.” Şeklinde fiil yaptırıma tabi tutulmuştur.

Madde hükmünde de belirtildiği üzere kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçu; kumar oynatma suçu, kumar oynanması için yer sağlama ve kumar oynanması için imkan sağlama suçu olmak üzere işlenebilir.

Bu suç bakımından yapılan düzenlemede, kumarın sosyal anlamda büyük tehlike oluşturması ve ortaya çıkabilecek zararları önlenmeye çalışılmıştır. Anılan madde de çocukların kumar oynaması için yer veya başka surette imkan sağlanması hali, kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hali olarak düzenlenmiş, çocukların kumar oynaması için yer ve imkan sağlanması halinde verilen ceza artacaktır.

Bir de şu hususa değinmekte fayda var ki, internet üzerinden kumar siteleri aracılığı ile ya da telefonlarda olan kumar uygulamaları üzerinden kumar oynatma suçunun işlenmesi durumunda, Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçundan daha ağır ceza yaptırımına tabi tutulmuş ve kişiye bu eylem nedeniyle, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılacaktır.

Kumar oyununun kazanç kastı ile yapılması ve oyun sonucunda elde edilen kar ve zararın şansa bağlı olması hali bu suça vücut verir. Ancak kazanç elde etme amacı olmadan, arkadaşlar ya da aile arasında oyun oynama kastı ile yapılan yer ve imkan sağlama eylemi kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçunu oluşturmaz.

Av. Osman Talha YILDIZ