30 Ocak 2022

Arsa payını, “Bir arsa üzerinde bulunan ortak mülkiyet hakkının, her bağımsız bölüme ayrı ayrı tahsis edilen kısımları” şeklinde tanımlayabiliriz.

“Birden fazla kişinin birlikte, bir arsa üzerine ortak olarak bina inşa etmesi ve o binanın bağımsız bölümlere ayrılması sonucunda hak sahibi olan her bir kişinin, kendi bağımsız bölümü üzerinde tasarruf hakkının olmasını” arsa payına örnek olarak verebiliriz.

Arsa üzerinde birden çok kişinin bina inşa etmesi sonucunda her bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payları üzerinden ortaklık devam eder. Bu şekilde devam eden ortaklık sonucunda ise kat mülkiyeti ve/veya kat irtifakı sağlanır. Bundan dolayıdır ki, arsa paylarının tespitinin doğru yapılması ve bağımsız bölümlerin, arsa payları oranında tahsis edilmesi gerekir. Çünkü arsa payı oranları, bağımsız bölüm maliklerinin o arsa üzerinde bulunan mülkiyet oranlarını temsil eder.

Arsa paylarının hesaplanmasında, arsa üzerinde hak sahibi olan kişilere, bağımsız bölümlerin rayiç değeri oranında pay verilir. Maliklerin sahip olduğu paylar ile bağımsız bölümlerin değerlerinin birbirine orantılı olması gerekir. Maliklerin sahip olduğu pay ile bağımsız bölümün değeri birbirine orantılı değilse “arsa payının düzeltilmesi davası” açılması gerekir.

Arsa payının bağımsız bölüm payları ile orantılı bir şekilde tahsis edilmediği ve arsa payının hatalı olarak belirlendiği durumlarda maliklerden her biri, arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için “arsa payının düzeltilmesi davası” açabilir.

Arsa payının düzeltilmesi davasının unsurları nelerdir?

Arsa payı düzeltilmesi davasının açılabilmesi için birtakım unsurlar bulunmaktadır. Öncelikle arsa payının düzeltilmesi davası bir tespit davasıdır. Bu davalarda, bir hakkın varlığının tespiti yani malikin, arsa payında bulunan oranın tespiti talep edilir. Ayrıca bu davanın açılabilmesi için davacının iyi niyetli olması ve korunmaya değer bir yararın bulunması da gerekir.

Arsa payı düzeltilmesi davası açan tarafın, arsa payı üzerinde bir hak talep edebilmesi için korunması gereken bir yararın varlığı gerekir. Bu dava, kat irtifakı veya kat mülkiyeti devam ettiği sürece açılabilir. Yıkılma riski olan ya da yıkılan yapılarda artık bina mevcut olmayacağı ve buna istinaden bağımsız bölümler de artık mevcut olmayacağı için dava açma hakkı da ortadan kalkacaktır.

Arsa payının düzeltilmesi davasının tarafları kimler?

Arsa payının düzeltilmesi davası, mülkiyet hakkını korumak isteyen kat malikleri tarafından açılabilir. Bu davayı ana taşınmaz üzerinde, sonradan kat maliki haline gelen (mesela satış yoluyla kazanan) kişiler de açabilir. Arsa payının düzeltilmesi davası, tüm kat maliklerine karşı açılır ve tüm kat maliklerinin açılacak olan bu davada taraf olmaları gerekir.

Arsa payının düzeltilmesi davası açma süresi var mı?

Arsa payı düzeltilmesi davasında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemeleridir. Yani bu davalar dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde bulunan sulh hukuk mahkemelerinde açılır. Arsa payı düzeltilmesi davalarında herhangi bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Bu davalar, süreye tabi tutulmaksızın her zaman açılabilir. Ancak bu davayı açarken maliklerin bir hakkın varlığının tespiti amacıyla dava açması ve bu davayı açmakta korunmaya değer bir hukuki yararın bulunması şarttır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Ölenin yakınlarının yaşadığı manevi zararların yanı sıra bir kısım maddi zararlar da ortaya çıkar. Ölen kişinin hayattayken destek verdiği kişiler, ölenin yokluğunda “alacağı destekten” mahrum kalması ve bunun sonucunda yaşam standartlarının düşmesi, kötüleşmesi gibi sebeplerle, maddi tazminat talep edebilirler. Ancak bu tazminatı alabilmek için kişinin ölmeden önce ölenden maddi bir destek aldığını ispatlayabilmesi gerekir. Destek, sadece parasal olarak değil eğitim öğretim gibi giderleri karşılamak, mesken sağlamak veya hizmette bulunmak, bakımını üstlenmek ve emek vermek şeklinde de sağlanabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nda “Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri” başlığı altında ölüm ve bedensel zararlar sıralanmıştır. Bu hükme göre ölüm hâlinde uğranılan zararlar arasında; ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar da sayılmıştır.

Destekten yoksun kalma tazminatı alabilmek için ölenin yaşarken destek verdiği ve maddi yardım sağladığı kişilerin almış oldukları desteğin, ölüm nedeniyle ortadan kalkması gerekir. Bu tazminat ile ölenin hayattayken destek verdiği kişilerin ölüm nedeniyle yaşamlarının kötüleşmemesinin önlenmesi için, yaşantılarını sürdürebilmeleri, sosyal ve ekonomik hayatlarına ölümden önceki gibi devam edebilmelerinin sağlanması amaçlanmıştır.

Destekten yoksun kalma tazminatının şartları nelerdir?

Destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmek için ilk şart, destekte bulunacak kişinin ölmüş olmasıdır. Ancak, kişinin öldüğü bilinmiyorsa; kişinin ölmüş olma ihtimalinin kuvvetle muhtemel olduğu ve kendisinden uzun bir süre haber alınamamış olması halinde kişi ölmüş olarak sayılacağından destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilecektir. Bu tazminatın talep edilebilmesi için, ölen kişiden hayattayken maddi bir destek alınıyor olması gerekir. Hayattayken destek alınmayan bir kişinin ölümü nedeniyle maddi tazminat talep edilemez.

Bu tazminatı talep edebilmek için bir diğer şart ise, ölmüş olan kişinin ölümüne neden olan bir durumun varlığı ve ortaya çıkan zarar ile fiil arasında nedensellik bağının bulunması gerekir. Ölen tarafından ölmeden önce sağlanan desteğin de düzenli ve sürekli bir şekilde yapılıyor olması gerekir. Buradan çıkan sonuç, bir kereye mahsus yapılan destekler nedeniyle, destekten yoksun kalma tazminatı talep edilemeyeceğidir.

“Destekten yoksun kalma nedeniyle ortaya çıkan zararlar, TBK hükümlerine göre hesaplanır. Hâkim, bir kimsenin ölümü hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.”

Kimler destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir?

Burada önemli olan husus, ölenin destek verdiği kişilerin ölmeden önce ölenden maddi bir destek alması ve bunu ispatlamasıdır. Maddi bir desteğin yanı sıra eğitim harcamaları, bir kişiye konut sağlamak ve bakım gibi yardımlar da “destek kavramına girer. Ölen kişiden (hayatta iken) destek aldığını iddia eden her kişi destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Ancak, bu kimselerin destekten yoksun kalma (maddi) tazminatı talep edebilmeleri, ölen kişiden (hayatta iken) destek aldıklarını delilleri ile ispat edebilmelerine bağlıdır. Anne ve baba; çocuklar, eşler arasında destek ilişkisinin var olduğu kabul edilir. Bu kişiler arasındaki destek ilişkisinin, taraflarca ispatlamasına gerek yoktur. Bu kişiler destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkına sahiptir.

Ölenin anne babası da bu tazminatı talep edebilir. Çocuğun ileride yaşlanan anne ve babasına bakacağı ihtimaliyle ve çocuğun henüz anne ve babasına destek sağlayamadan ölmesi nedeniyle anne ve baba, ileride sağlanacak bu destekten yoksun kaldıklarını ileri sürerek (çocuğun anne babadan önce ölümü halinde) destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilirler.

Bu tazminatın hesaplanmasında, ölen kişinin ekonomik imkanları, ölmeseydi elde edeceği gelirler, ölenin maaş gelirleri, ölüme neden olan haksız eylemler, ölenin yaşam süresi, kusur oranları ve bunun gibi birçok farklı kıstaslar tazminatın hesabına katılır.

Av. Osman Talha YILDIZ

Türkiye’de uygulanan miras hukukuna göre kişinin mirası, yasal mirasçı ve atanmış mirasçılara kalır. Yasal mirasçılar, kişinin eşi, altsoyları, annesi, babası, büyük anne ve büyük babasıdır. Miras bırakanın ölümü ile en çok karşımıza çıkan miras hukuku sorunlarından biri olan miras paylaşımı, kimi zaman büyük problemlere yol açmaktadır. Miras payını bölüşemeyen ve miras payları oranında anlaşamayan mirasçılar, bu durum karşısında yasal yollara başvurarak dava açmaktadır. Bilindiği üzere miras, ölenin mal ve haklarının mirasçılarına intikal etmesi ile kanunda düzenlenen belli oranlarda paylaştırılmasıdır.  Peki ya miras paylaşımı nasıl yapılır?

Miras paylaşımı, miras bırakanın ölümünden sonra kalan mallarının yasal mirasçılarına kanunda belirtilen oranlar doğrultusunda paylaştırılması ile yapılır. Bir diğer ifadeyle Miras paylaşımı, ölmüş olan kişilerin mallarının mirasçıları arasında paylaştırılmasıdır. Murisin yasal mirasçıları, birinci derece kan hısımları olan eşler ve çocuklarıdır. Vasiyetname ile mirasın ne şekilde dağıtılacağının belirlenmediği durumlarda murisin malvarlığı, eşler ve çocuklar arasında paylaştırılır. Diğer mirasçıların mirastan pay talep edebilmesi için, miras bırakanın eşinin ve çocuklarının hayatta olmaması gerekir. Aksi takdirde diğer kan hısımları ölenin mirasçısı olamaz.

Vefat eden kişinin kalan mirasının hak sahipleri birinci dereceden mirasçılarıdır. Miras bırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar. Öncelikle miras paylaşımı buna göre yapılır ve murisin ölümü ile sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre miras bırakana mirasçı olma hakkına sahiptir. Miras bırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini ise, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Altsoyu bulunmayan miras bırakanın mirasçıları, ana ve babasıdır. Bunlar da eşit olarak mirasçıdırlar.

Miras paylaşımı yapılırken dikkat edilmesi gereken bir başka husus, miras bırakanın hayattayken vasiyetname ve miras sözleşmesi gibi tasarrufları yapabileceğidir. Ancak, miras bırakanın vasiyetname ya da miras sözleşmesi ile yasal mirasçıların saklı payı üzerinde tasarrufta bulunmasını önlemek amacıyla kanun yasal mirasçıların haklarını koruma yoluna gidilmiştir. Örnek vermek gerekirse, vefat eden kişinin mirası (saklı pay sahibi) yasal mirasçılarından başka bir kişiye verilmişse mirasçılar tenkis davası açabilir. Peki saklı paylı mirasçılar kimlerdir?

Saklı paylı mirasçılar ise ölenin eşi, alt soyu ve üst soyudur. Bu saklı paylı mirasçılar miras bırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi ile yasal mirasçıların mirasta bulunan saklı payı üzerinde tasarrufta bulunması halinde tenkis davası açarak, miras hakkına yapılan tecavüzün önlenmesini isteyebilir.

Son olarak, mirasçılardan her biri satış yoluyla mirasın paylaşımını sulh hukuk mahkemesinden isteyebilir.  Mirasçılardan birinin istemi üzerine hâkim, terekedeki malların her birini göz önünde tutarak bir mirasçıya verilmesi suretiyle paylaştırmayı yapar. Mirasçılara verilen malların değerleri arasındaki fark para ödenmesi yoluyla giderilerek miras payları arasında denkleştirme sağlanır. Miras paylaşım davası, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır.

Av. Osman Talha YILDIZ

İş sözleşmelerinde zaman zaman cezai şartlar eklenebiliyor. İşverenler, işçileri işe alırken iş sözleşmelerine cezai şart maddeleri ekliyor. İşverenler, belli bir süreden önce işten ayrılması durumunda işçiden, aylık ücretinin 8-10 katına varan tazminat ödenmesini isteyebiliyor. Bu şartlar karşısında işçiler, hangi durumlarda iş sözleşmelerine cezai şart eklenebileceğini merak ediyor.

İş sözleşmelerine eklenen cezai şart hükümleri ve bu hükümlerin geçerliliği bazı şartlara bağlıdır. Bu şartlar ise Türk Borçlar Kanunu ile düzenlenmiştir. Ancak iş ve işçi sözleşmelerinde de uygulamasına sıkça rastlamak mümkündür.

İş sözleşmelerine eklenen cezai şart hükümleri farklı şekillerde düzenlenebilir. Cezai şart hükümleri iş sözleşmelerine eklenirken; iş sözleşmesini haksız bir şekilde fesheden tarafın cezai şart ödemesi kararlaştırılabileceği gibi sözleşmeyle öngörülen süreden önce haksız fesih durumunda sözleşmeyi fesheden tarafın cezai şart ödemesi konusunda da anlaşılabilir. Ancak sözleşmelere eklenen cezai şartlarda ekonomik yönden zayıf olan işçi aleyhine ağır cezai şartların koyulmasının önüne geçebilmek için cezai şartlara sınırlar getirilmiştir.

İş sözleşmelerine eklenen cezai şartların geçerlilik koşulları;

İş sözleşmelerinde cezai şartın geçerli olabilmesi için;

1. Sadece işçi aleyhine cezai şart koyulmaması,

2. İş sözleşmelerinde cezai şartların ölçülü olması,

3. İş sözleşmesinin süresinden önce feshedilmesi durumunda sözleşmelere eklenen cezai şartlarda sözleşme belirli süreli olmalıdır.

Cezai şart işçi ve işveren için iki taraflı olarak düzenlenebilir ve işçi aleyhine kararlaştırılan cezai şart işveren aleyhine kararlaştırılandan daha fazla olamaz. Sadece işçi aleyhine yaptırım doğuran cezai şart hükümleri geçersiz kabul edilirken, işçi yararına sözleşmeye eklenen cezai şartlar ise geçerli olabiliyor.

Cezai şart, cezai şartın sözleşmenin gereği gibi yapılmaması durumunda ortaya çıkacak zarardan bağımsız olarak talep edilebilir. Cezai şartın genel hukuk kaidelerine ve kanuna aykırı olmaması gerekir.

Cezai şart nasıl talep edilir?

İş sözleşmelerine eklenen cezai şartlar, iş mahkemelerinde açılacak dava ile talep edilebilir. Sözleşmelerdeki cezai şartlar ayrı bir dava ile talep edilebileceği gibi işçilik alacağına konu olduğu için işçi lehine kıdem, ihbar tazminatı ve fazla mesai alacaklarına ilişkin açılan davada da talep edilebilir.

Hangi durumlarda iş sözleşmelerine cezai şartlar eklenebilir?

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, sözleşmenin süresinden önce fesih koşuluna bağlı cezai şart geçerli değildir. Asgari süreli iş sözleşmelerinde kararlaştırılan cezai şartlar ise esasen iş sözleşmesinin taraflarca haksız feshini önlemeye yöneliktir.

İşverenler, çalışanlarına yurt içinde ve yurt dışında mesleki eğitim sağlayabilir. Sağlanan bu mesleki eğitim sonucunda, alanındaki uzmanlığı artan işçinin belirli bir süre boyunca kendi bünyesinde çalışması işverenlerce beklenecektir. Böyle bir durumda iş sözleşmesine işçi aleyhine tek taraflı eğitim giderlerinin karşılığı kadar cezai şart hükmü eklemek mümkündür.

Sonuç

Sonuç olarak iş sözleşmelerinde cezai şart kararlaştırılabilir ve iş sözleşmelerine cezai şart eklenebilmesi için, İş sözleşmelerine eklenen cezai şartlar, işvereni ortaya çıkan zararların ispatından kurtarabileceği gibi, işçiye de birtakım güvenceler sağlar. İş sözleşmelerine eklenen cezai şartların, işçinin ekonomik anlamda mahvına sebebiyet vermeyecek şekilde olması gerekir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Vatandaşlar ihtiyaçlarını gidermek için birçok alanda ürün almakta ve bu ürünler kimi zaman kusurlu çıkabilmektedir. Bu kusurlar (ayıplar), ürüne fiziki olarak bakıldığında (kırık, çizik gibi ayıpların) gözle fark edilebileceği gibi, tüketiciler tarafından ilk satın alındığında fark edilemeyen gizli ayıplar da olabilir. Bu noktada tüketiciler tarafından bir ürünün ayıp nedeniyle geri verilip, verilemeyeceği yahut ürünün bir diğeri ile değiştirip değiştirilemeyeceği merak konusu olmaktadır. Tüketici tarafından satın alınan bir malın ayıplı çıkması sonucunda ayıplı mal davası açılabilir.

Ayıplı mal davasının nasıl açılacağını açıklamadan önce ayıplı malın ne olduğundan ve hangi malların ‘ayıplı mal’ olarak nitelendirilebileceğinden bahsedelim. Ayıplı mal, malın tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında ayıp bulunan v.b. gibi mallar da ayıplı olarak kabul edilir.

Tüketiciye satılan ayıplı maldan kim sorumludur?

Satıcı, ayıplı olarak satılan malın ayıbından sorumludur. Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür. Ancak satıcı ayıplı malın kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle ayıplı olduğunu ispatladığı takdirde ayıplı maldan sorumlu olmaz. Tüketici tarafından satın alınan ve malın teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Ancak tüketicinin, sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu hâllerde, sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz.

Satın alınan bir malın ayıplı çıkması durumunda tüketicinin hakları nelerdir?

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici şu seçimlik hakları kullanabilir;

1) Satılanı geri vererek (iade ederek) sözleşmeden dönebilir.

2) Satılanı alıkoyup malın ayıbı oranında satış bedelinden indirim isteyebilir.

3) Satılanın ücretsiz onarılmasını isteyebilir.

4) Satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme, seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Tüketici, bu haklardan hangisini isterse onu kullanmakta serbesttir. Tüketici, bunların dışında tazminat isteme hakkını her zaman kullanabilir. Burada önemli olan satıcının, maldan kaynaklanan ayıpları kabul etmesidir.

Tüketici tarafından, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin tüketici tarafından satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya bildirilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur.

Satıcının ayıplı bir mal nedeniyle sorumluluğu, ‘ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile’ malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıldır. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır.

Son olarak ayıplı mal davası açmak isteyen tüketiciler, satıcıya karşı yazılı olarak malın ayıplı olduğu ihbarı yaparak, yukarıda sayılan seçimlik haklardan birini kullanmasına rağmen satıcı bu talebi yerine getirmezse tüketiciler, başvurunun maddi değerine göre, tüketici hakem heyetine başvuru yapabilir ya da satıcıya karşı mahkemede alacak davası açarak alacağını talep edebilir. Malın değerine göre yetkili mahkeme değişiklik gösterir. Tüketici hakem heyetlerine yapılan başvurularda değeri 11.330 liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetleri; bu değerin üstünde bulunan uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemeleri yetkilidir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Bireyin vefatının ardından mirasçıların belirlenmesi ve mirastan alacakları payı belirten resmî belge veraset ilamı belgesidir. İnsanlar yaşamı boyunca bir takım mallar edinir ve vefat ettikten sonra taşınır ve taşınmaz malları mirasçılarına kalır. Kanun hükümleri çerçevesince mirasçıların miras bırakandan kalan mallara yönelik hisse oranları birbirinden farklılık gösterir.

Miras bırakanın ölümü ile birlikte murisin malları, bir bütün olarak mirasçılara intikal eder. Mirasçılara kalan mallarda, hangi mirasçının ne kadar miras payına hak kazandığının belirlenmesi için mirasçılık belgesi alınmalıdır. İşte bu belgeye veraset ilamı adı verilir.

Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) nasıl alınır?

Veraset ilamı belgesi çıkarmanın iki yolu vardır. İlki noter kanalıyla diğeri ise Sulh Hukuk Mahkemesi yoluyla çıkarılmasıdır. Veraset ilamına noter aracılığıyla başvuru yapılması halinde Noter aynı gün içerisinde veraset ilamını hazırlayarak ilgili kişiye verir. Ancak veraset ilamı belgesinin alınabilmesi için bazı hususların tamamlanması gerekir.

Veraset ilamı çıkartmak isteyen mirasçıların; kendi kimlikleri, miras bırakanın ölüm belgesi ve dilekçe ile mahkeme ya da notere başvuru yapması gerekir.

Veraset ilamı, miras bırakanın ölümü ile mirasçıların talebi üzerine yetkili merci tarafından verilen ve bu sıfatla tereke üzerinde tasarrufta bulunulmasına yarayan bir belgedir. Mirasçılık belgesi Sulh Hukuk Mahkemesi’nden talep edilebileceği gibi, mirasçılar tarafından noterlerden ya da e-devlet üzerinden de alınabilir.

Ölüme bağlı tasarruflardan olan vasiyetname v.b. gibi yöntemlerle miras paylaşımı yapılmadığı durumlarda ise, noter ya da mahkeme tarafından alınan veraset ilamında mirasçıların ismi ve ne kadar miras payı olduğu yazılıdır.

Miras kalan malların intikali nasıl yapılır?

Mirasçılar, veraset ilamını aldıktan sonra, taşınmaz mallar için taşınmazın bulunduğu yer belediyesinden, taşınmazın rayiç bedel belgesini alması gerekir. Miras bırakanın banka hesabında bulunan meblağın aktarılması, taşınır ve taşınmaz malların intikalinin yapılması için veraset ve intikal vergisi ödenmelidir. Veraset ve intikal vergisi ödendikten sonra vergi dairesinden alacak ve borcun olmadığına dair belge ile veraset intikali işlemleri yapılabilir.

Miras bırakanın ölümü sonrasında mirasçılar tarafından miras intikali yapılacağı zaman mirasçılık belgesi çıkarılabilir. Veraset ilamı miras bırakanın ölümünden hemen sonra çıkarılması gerekmez, her zaman çıkarılabilir.

Veraset ilamı hangi mahkemeden alınır?

Veraset ilamı yani mirasçılık belgesi çıkartmak isteyen mirasçılar, “miras bırakanın ölümünden önce ikamet etmekte olduğu” son yerleşim yerinin bağlı bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine bir dilekçe ile başvurması gerekir.

Murisin, intikali gereken bir malının olmaması durumunda ise, mirasçılarının veraset ilamı yani mirasçılık belgesi çıkartması gerekmez. Miras bırakan kişinin, hiçbir mal varlığı olmaması ancak borçlarının olması durumunda miras bırakanın öldüğü tarihten itibaren mirasçılarının 3 ay içinde reddi miras yapması gerekir. Bu husus çok önemli olmakla birlikte, 3 ay içinde reddi miras yapılmadığı takdirde, ölenin borçları aynı şekilde mirasçıya geçer ve mirasçılar bu borçlardan sorumlu hale gelir.

Av. Osman Talha YILDIZ

Günümüzde ihtiyaçlarını gidermek isteyen vatandaşlar özellikle teknoloji, mobilya ve birçok alanda ürün almak için sözleşmeler yapıyor. Kimi zaman okumadan geçtiğimiz bu sözleşmeler aslında oldukça önem arz ediyor.  Yapılan bu sözleşmeler sonucunda tüketici sözleşmelerine, tüketicinin bilgisi dışında eklenen maddeler zaman zaman mağduriyetlere yol açıyor. İşte bu mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına vatandaşlar hukuki alanda dava sürecini başlatabiliyor. Peki, Tüketici Sözleşmelerinde Haksız Şartlar nelerdir?

Tüketici sözleşmelerinde düzenlenen haksız şartlar dediğimiz zaman akla gelmesi gereken; tüketiciye herhangi bir bilgi vermeksizin, tüketici ile yapılan sözleşmeye eklenen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülükleri dürüstlük kuralına aykırı biçimde ilave edilen, tüketici aleyhine sonuç doğuran sözleşme şartları’dır.

Haksız Şartlar; Tüketici ile görüşmeden, bilgi verilmeden taraflar arasında yapılan sözleşmeler ve tüketici ile (tüketici ile mesleki ve ticari amaçla hareket eden kişi arasında) yapılan sözleşmelerde bulunan şartlardır.

Tarafların hak ve yükümlülüklerini dürüstlük kuralına aykırı olacak şekilde, tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan sözleşmelerin varlığı halinde tüketici sözleşmelerinde haksız şartların varlığı kabul edilir ve sözleşme yazılmamış sayılır.

Türk Borçlar Kanunu, haksız şartların varlığı halinde sözleşmenin hiç yazılmamış sayılacağını kabul etmiştir. Tüketici’nin Korunması Hakkında Kanun ise tüketici ile akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartların kesin olarak hükümsüz olacağını, ancak sözleşmede haksız şartlar dışındaki hükümleri geçerliliğini koruyacağı ifade edilmiştir. Bu durumda sözleşmeyi düzenleyen taraf, sözleşmede bulunan ve kesin olarak hükümsüz sayılan şartlar olmasaydı haksız şartlar dışında kalan diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu da ileri süremez.

Sözleşmeden doğan haksız şartlar, tüketiciyi ilgilendiren bir konu olması halinde tüketicinin korunması hakkında kanun ile çözüme kavuşturulur. Ancak, bu kanunda düzenleme yoksa anlaşmazlık, genel hükümlere göre sonuçlandırılır.

Sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan sözleşme şartlarının varlığı halinde;

Bir sözleşme şartı önceden hazırlanmış ve sözleşmede yer alması halinde tüketici sözleşme içeriğine etki edemiyorsa, sözleşmede bulunan haksız şartın tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.

Sözleşmeyi düzenleyen taraf, bir şartın tüketici ile müzakere edildiğini iddia ediyorsa bunu ispatla yükümlüdür. Sözleşme şartlarının yazılı olması hâlinde, tüketicinin anlayabileceği açık ve anlaşılır bir dilin kullanılmış olması gerekir.

Sözleşmede yer alan bir hükmün açık ve anlaşılır olmaması hâlinde; birden çok anlama gelen veya anlaşılması güç olan hükümler, tüketici lehine yorumlanır.

Sözleşme şartlarının haksızlığının takdirinde, bu şartlar açık ve anlaşılır bir dille yazılmış olmalıdır. Aksi takdirde, hem sözleşmeden doğan edimler arasındaki denge, hem de mal veya hizmetin piyasa değeri ile sözleşmede belirlenen fiyat arasındaki dengeye ilişkin bir değerlendirme yapılamaz.

Av. Osman Talha YILDIZ